Yosin surasi — Oyat 8

Kalima ma'nolari:

• أَغْلَالًا – kishanlar, temir boʻyinbogʻlar (qoʻl va boʻyinni birga bogʻlovchi kishan).
• الْأَذْقَانِ – iyaklar (jagʻlarning birlashgan joyi, engak).
• مُقْمَحُونَ – boshlarini koʻkka tikib, yuzlarini yuqoriga koʻtarib qolgan kishilar (boshini egolmagan holda).

Tafsir:

Alloh taolo bu oyatda iymon va haqni rad etib, kufrda qatʼiy turib olgan, oʻzlariga taqdim etilgan toʻgʻri yoʻlni qabul qilmagan kofirlarning holatini tasvirlamoqda. Ular goʻyo boʻyinlariga temir kishanlar solingan, qoʻllari boʻyinlari bilan birga iyaklari ostiga bogʻlangan kimsalarga oʻxshaydilar. Shu sababli ular boshlarini egishga qodir emaslar, balki majburan boshlarini osmonga tikib, yuzlarini yuqoriga koʻtarib qolganlar. Xuddi shuningdek, ular haqdan bosh tortib, iymon keltirishga moyil boʻlmaydilar, Allohga boʻyin egmaydilar va hidoyat yoʻlini koʻra olmaydilar. Bu oʻxshatish ularning qalblari va aqllari haqni qabul qilishdan butunlay toʻsilganini, xuddi jismonan kishanlangan kishi erkin harakat qila olmagani kabi, ular ham maʼnaviy jihatdan butunlay bogʻlanganini bildiradi.

Foydalar:

Ushbu oyatdan oʻrganamizki, insonning eng katta boyligi – iymon va toʻgʻri yoʻldir. Kim haqni koʻrib, uni rad etsa va kufrda davom etsa, Alloh uning qalbini muhurlab qoʻyadi, natijada u haqni koʻrmaydigan, eshitmaydigan va qabul qilmaydigan holga keladi. Bu holat – insonning oʻz ixtiyori bilan kufrni tanlashi natijasidir. Shuning uchun har bir inson imkon boricha haqni qabul qilishga shoshilishi, qalbi qotib, koʻzi koʻrmaydigan boʻlishidan oldin iymon yoʻlini tutishi lozim. Alloh taolo bandalarini majburlab kofir qilmaydi, balki ularning oʻz tanlovlariga yarasha jazosini beradi. Bu oyat moʻminlarga esa, iymon neʼmatining qadrini bilish va shukr qilishni oʻrgatadi.