سوره یس — آيت 8

١) لفظن جي معنيٰ:

* أَغْلَالًا: (غل) جي جمع آهي، معنيٰ ڳچين ۾ وجهڻ واريون زنجيرون يا ٻيڙيون.

* الْأَذْقَانِ: (ذقن) جي جمع آهي، معنيٰ ڄاڙيون يا ڄاڙين جا هيٺيان ڪنڊا (ٺوڏ).

* مُّقْمَحُونَ: اهي ماڻهو جن جا مٿا مٿي کڄي ويا هجن ۽ اکيون هيٺ جهڪيل هجن، اهڙي طرح جو اهي مٿو هيٺ ڪري نه سگهن.

٢) تفسير:

اسان انهن ماڻهن جي ڳچين ۾ ٻيڙيون وجهي ڇڏيون آهن، ۽ اهي ٻيڙيون سندن ڄاڙين تائين پهتل آهن، ڇاڪاڻ ته سندن هٿ پڻ انهن ٻيڙين ۾ ڦاٿل آهن. انهيءَ ڪري اهي مجبور ٿي ويا آهن ته پنهنجا مٿا مٿي کڻي رهن ۽ اکيون هيٺ جهڪائي رکن. اهي نه مٿو هيٺ ڪري سگهن ٿا ۽ نه ئي حق ڏانهن ڏسي سگهن ٿا.

هي هڪ تشبيهه آهي، جنهن ۾ الله تعاليٰ ٻڌايو آهي ته جيڪي ماڻهو حق کي رد ڪري ڪفر تي هٽي وڃن ٿا، انهن جي حالت اهڙي آهي ڄڻ انهن جي ڳچين ۾ ٻيڙيون وجهي سندن هٿ ڄاڙين سان ٻڌي ڇڏيا ويا هجن. اهڙي حالت ۾ اهي نه ته نيڪيءَ ڏانهن ڏسي سگهن ٿا ۽ نه ئي حق کي قبول ڪري سگهن ٿا. اهي الله جي ايمان آڻڻ کان رڪيل آهن، نه عاجزيءَ سان مٿو هيٺ ڪن ٿا ۽ نه ئي حق جي اڳيان جهڪن ٿا.

٣) فائدا ۽ سبق:

* حق کي رد ڪرڻ جو نتيجو: هي آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته جيڪڏهن ڪو ماڻهو حق کي سمجهڻ ۽ قبول ڪرڻ کان انڪار ڪري ٿو، ته پوءِ اهو پنهنجي ئي عملن جي ڪري اهڙي حالت ۾ پهچي وڃي ٿو جو سندس دل ۽ اکيون حق ڏسڻ کان محروم ٿي وڃن ٿيون.

* قرآن جي اهميت: قرآن مجيد ۾ الله تعاليٰ اهڙين تشبيهن ذريعي اسان کي سمجهائي ٿو ته اسان کي پنهنجي دلين کي کليل رکڻ گهرجي ۽ حق کي قبول ڪرڻ ۾ دير نه ڪرڻ گهرجي.

* اسلام جي خوبصورتي: اسلام اسان کي سيکاريندو آهي ته اسان هميشه حق ڏانهن ڏسندڙ ۽ ان کي قبول ڪندڙ بڻجون. اهڙي آيت اسان کي خبردار ڪري ٿي ته اسان جي ضد ۽ هٺ اسان کي حق کان محروم نه ڪري ڇڏي.

* الله جي رحمت: هي آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته الله تعاليٰ اسان کي آزاديءَ سان حق چونڊڻ جي توفيق عطا فرمائي ۽ اسان کي اهڙي حالت کان بچائي جتي اسان حق ڏسڻ کان محروم ٿي وڃون.