سوره ص — آیه 11

معانی کلمات:

• جُندٌ: لشکر و سپاه.
• مَّا: در اینجا برای تقلیل و تحقیر است؛ یعنی گروهی اندک و ناچیز.
• هُنَالِكَ: آنجا، اشاره به مکان یا مقامی که این لشکر در آن جمع شدهاند.
• مَهْزُومٌ: شکستخورده و مغلوب.
• مِنَ الْأَحْزَابِ: از گروهها و دستههای متحدی که برای نبرد با پیامبر و دین خدا اجتماع کردهاند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، کافران و مشرکانی را که در برابر پیامبر اسلام صلیاللهعلیهوسلم صفآرایی کردهاند، اینگونه توصیف میکند که آنها تنها لشکری ناچیز و حقیرند که در آنجا (در میدان نبرد یا در برابر حق) شکست خواهند خورد. این گروهها از همان احزاب و دستههایی هستند که پیش از این نیز در طول تاریخ علیه پیامبران الهی متحد شدند؛ مانند قوم نوح، عاد، فرعون، ثمود، قوم لوط و اصحاب ایکه (قوم شعیب). همه آنان با تکبر و لجاجت، رسولان خدا را تکذیب کردند و بر کفر و عناد اصرار ورزیدند، اما سرانجام عذاب الهی آنان را فراگرفت و به هلاکت رسیدند. بنابراین، این لشکر معاصر نیز همان سرنوشت را خواهد داشت و شکست و نابودی در انتظارشان است، هرچند که با اتحاد و نیرنگ، خود را قدرتمند بپندارند.

فواید و پیامهای آیه:

1. تسلیت و دلگرمی برای مؤمنان: این آیه به پیامبر و پیروانش اطمینان میدهد که قدرت و عظمت ظاهری دشمنان، هیچ ارزشی در برابر اراده الهی ندارد؛ پس نباید از کثرت و اتحاد آنان هراسید.
2. سنّت الهی در تاریخ: شکست نهایی اهل باطل، سنّتی قطعی و تغییرناپذیر در طول تاریخ است؛ همانگونه که امتهای پیشین با وجود قدرت و امکانات فراوان، به دست عذاب الهی نابود شدند.
3. توکل بر خدا و پایداری: مؤمنان باید با توکل بر خدا و استقامت در راه حق، بدانند که پیروزی نهایی از آنِ اهل ایمان است و هیچ توطئهای از سوی احزاب کفر، پایدار نخواهد ماند.
4. بیداری و عبرتآموزی: این آیه هشداری است برای همه انسانها که از سرنوشت شوم تکذیبکنندگان پیشین عبرت بگیرند و به جای جنگ با حق، در مسیر هدایت و رستگاری گام بردارند.