سوره زمر — آیه 16

معانی کلمات:

• ظُلَل: جمع «ظُلّة» به معنای سایبان‌ها و پوشش‌هایی است که بر فراز سر کشیده می‌شود.
• یُخَوِّفُ: می‌ترساند و بیم می‌دهد.
• فاتَّقُون: از من بترسید و تقوای من پیشه کنید (خود را از عذاب من حفظ کنید).

تفسیر آیه:

برای آن گروه که در زمره خاسرانند، در روز قیامت در دوزخ، از بالای سرشان طبقه‌ها و سایبان‌هایی از آتش و دود و شعله‌های سوزان است و از زیر پایشان نیز طبقه‌ها و فرش‌هایی از آتش که آنان را از هر سو احاطه کرده است. این عذاب هولناک که وصف شد، خداوند بندگان خود را با آن بیم می‌دهد تا از آن بترسند و از گناهان دوری کنند. سپس خداوند با ندايی پرمهر و محبت می‌فرماید: «ای بندگان من! از من پروا کنید و با اطاعت از فرمان‌هایم و دوری از نافرمانی‌ها، خود را از این عذاب حفظ نمایید.»

فواید و پیام‌های آیه:

• خداوند با وجود مهربانی بی‌پایان، بندگانش را از عذاب می‌ترساند تا به‌واسطه این ترس، به‌سوی ایمان و عمل صالح هدایت شوند و از لغزش‌ها بازایستند؛ این ترساندن، نشانه لطف و رحمت اوست.
• عذاب دوزخ از هر سو انسان را احاطه می‌کند و هیچ راه گریزی از آن نیست؛ پس عاقل کسی است که پیش از رسیدن آن، به فکر نجات خویش باشد.
• خطاب «یا عِبَادِ» نشان‌دهنده صمیمیت و نزدیکی خداوند با بندگان است؛ او با این ندا، آنان را به تقوا دعوت می‌کند تا از آتش رهایی یابند و به سعادت ابدی برسند.
• تقوا تنها راه نجات از عذاب الهی است و با انجام واجبات و ترک محرمات حاصل می‌شود؛ این آیه انگیزه‌ای قوی برای مؤمنان است تا در مسیر بندگی استقامت ورزند.