Ан-Ниса сүрөсү — Аят 4

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• صَدُقَاتِهِنَّ — аялдардын махры (нике махры), башкача айтканда, нике кезинде күйөө тараптан аялга берилүүчү милдеттүү акы.
• نِحْلَةً — бекер берилүүчү, жүрөктөн чыккан тартуу, милдеттүү түрдө берилүүчү нерсе.
• طِبْنَ — жүрөктөрү жакшылык менен ыраазы болушту, ыктыярдуу түрдө макул болушту.
• نَفْسًا — жүрөктөн, ыктыярдуу түрдө, мажбурлоосуз.
• هَنِيئًا — таза, ырахаттуу, эч кандай күнөө аралашпаган.
• مَرِيئًا — сиңимдүү, эч кандай зыянсыз, ырахат менен жегенге жарактуу.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта эркектерге аялдарына махрларын толук беришин буйруйт. Махр — бул аялдын никеге кирүүсүнүн шарттарынын бири болгон, ага милдеттүү түрдө берилүүчү акы. Ал аялга жүрөктөн чыккан тартуу катары берилет, мажбурлоо же аргасыздык менен эмес. Бул акы аялдын өз мүлкү болуп, ага толук ээлик кылат.

Эгерде аял өз ыктыяры менен, жүрөгүнөн чыккан ыраазычылык менен махрдын бир бөлүгүнөн же бүтүнөн баш тартып, күйөөсүнө берсе же тартуу кылса, анда күйөө аны эч кандай күнөөсүз, тынчтык менен, ырахаттанып колдонсо болот. Бул нерсе ага адал жана таза болот, эч кандай күнөө же күмөн аралашпайт. Аялдын ыктыярдуу макулдугу бул жерде негизги шарт болуп саналат — мажбурлоо, басым көрсөтүү же алдоо менен алынган нерсе адал болбойт.

1. Бул аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Ислам дини аялдардын укуктарын коргойт жана аларга кадыр-барк берет. Махр аялдын мүлкү катары белгиленип, аны эркектин ыктыярына тапшырбайт.
• Ислам үй-бүлөдө өз ара ыраазычылык, сүйүү жана жакшы мамилени орнотууга чакырат. Махр жөнүндөгү бул өкүм үй-бүлөлүк жашоонун башатында эле адилеттик жана ыраазычылык принциптерин бекемдейт.
• Аялдын өз ыктыяры менен берген нерсеси гана адал болот деген принцип — исламдын ар-намыс, эркиндик жана адилеттик дини экенин көрсөтөт.
• Бул аят аркылуу исламдын аялдарга болгон мамилеси аларды коргоо, сыйлоо жана адилеттүүлүк негизинде курулганын көрүүгө болот. Бул — исламдын адамзат үчүн ырайымдуу жана даанышман дини экенин дагы бир жолу тастыктайт.