سوره نساء — آیه 43

## تفسیر آیه ۴۳ سوره نساء

### معنای واژگان کلیدی

• سُکاریٰ: جمع «سکران»، به معنای مستها و کسانی که عقلشان از بین رفته است.
• جُنُب: کسی که بر او جنابت عارض شده و نیاز به غسل دارد؛ اصل آن به معنای دوری است، چون چنین شخصی از نماز و مسجد دور نگه داشته میشود.
• عابری سبیل: رهگذران و کسانی که از مسجد عبور میکنند، بدون اینکه قصد ماندن داشته باشند.
• غائط: در اصل به معنای زمین گود و فرورفته است و کنایه از قضای حاجت (ادرار یا مدفوع) میباشد.
• لامستم النساء: کنایه از آمیزش جنسی با همسران.
• صعید: زمین پاک و طاهر، اعم از خاک یا سنگ پاک.
• تیمم: قصد کردن خاک پاک برای پاکیزگی ظاهری و معنوی.

### تفسیر آیه

ای مؤمنان به خدا و پیروان رسول او! به نماز و اماکن نماز (مساجد) نزدیک نشوید در حالی که مست هستید، تا زمانی که به هوش آیید و بدانید چه میگویید. این حکم پیش از تحریم قطعی شراب بوده است و پس از آن، خمر در هر حالتی حرام شد.

همچنین در حال جنابت به نماز و مساجد نزدیک نشوید، مگر اینکه رهگذر باشید و از یک در وارد و از در دیگر خارج شوید، تا زمانی که غسل کنید و پاکیزه شوید.

و اگر بیمار بودید به گونهای که استفاده از آب برایتان ضرر دارد، یا در سفر بودید و آب نیافتید، یا یکی از شما از قضای حاجت برگشت، یا با همسران خود آمیزش کردید و آبی برای طهارت نیافتید، پس قصد خاک پاک و طاهر کنید و با آن تیمم نمایید؛ یعنی دستهای خود را بر خاک بزنید و بر صورت و دستهای خود بکشید. خداوند نسبت به بندگانش بسیار بخشنده و آمرزنده است و کوتاهیهای آنان را در عبادات میبخشد.

### فواید و پیامهای آیه

1. اهمیت حضور قلب در نماز: انسان نباید با حالتی که عقل و شعورش را از دست داده به عبادت بپردازد؛ نماز نیازمند آگاهی و توجه کامل است.
2. پاکیزگی ظاهری و معنوی: اسلام به طهارت جسم و روح اهمیت فراوان میدهد و مؤمن باید با بدن پاک و روحی آماده به پیشگاه خداوند برود.
3. سهولت و آسانگیری در دین: خداوند برای بندگانش در شرایط دشوار (بیماری، سفر، نبود آب) راه جایگزین یعنی تیمم را قرار داده است تا هیچگاه از عبادت محروم نمانند. این نشاندهنده رحمت گسترده الهی است.
4. تدریج در احکام: این آیه نشان میدهد که خداوند با مهربانی، احکام را تدریجی بیان کرده تا بندگان توانایی پذیرش و عمل داشته باشند.
5. امید به رحمت الهی: با وجود همه شرایط و احکام، خداوند خود را «عفوّ» و «غفور» معرفی میکند؛ یعنی اگر بندهای کوتاهی کرد، درِ توبه و بخشش همیشه باز است. این مژدهای برای همه مؤمنان است که ناامید نشوند و همواره به سوی خداوند بازگردند.