سوره نساء — آیه 44

معانی کلمات:

• أَلَمْ تَرَ: آیا ندیدی و ندانستی؟ (خطاب به پیامبر اکرم ﷺ)
• أُوتُوا نَصِيبًا مِنَ الْكِتَابِ: کسانی که بهرهای از کتاب (تورات) به آنان داده شده است.
• يَشْتَرُونَ الضَّلَالَةَ: گمراهی را میخرند؛ یعنی هدایت را به گمراهی میفروشند و آن را با گمراهی عوض میکنند.
• أَنْ تَضِلُّوا السَّبِيلَ: اینکه شما (مؤمنان) از راه راست منحرف شوید و راه را گم کنید.

تفسیر آیه:

آیا ندیدی و ندانستی ای پیامبر، حال و روز کسانی را که بهرهای از کتاب آسمانی (تورات) به آنان داده شده بود؟ آنان با وجود علم و دانشی که از کتاب خدا داشتند و میتوانستند حقیقت را بشناسند، هدایت را رها کردند و گمراهی را برگزیدند. آنان دلایل روشن و براهین قطعی که در کتابشان بر صدق رسالت تو وجود داشت را نادیده گرفتند و به جای آن، راه باطل و گمراهی را خریداری کردند. افزون بر این، آنان نه تنها خود گمراه شدند، بلکه سخت میکوشیدند تا شما مؤمنان را نیز از راه راست منحرف سازند و بخواهند که شما نیز مانند آنان راه گمراهی را در پیش گیرید و از صراط مستقیم که همان راه سعادت و نجات است، منحرف شوید. این آیه شگفتی و تعجب را نسبت به کار زشت آنان برمیانگیزد، زیرا آنان با داشتن علم و آگاهی، آگاهانه گمراهی را بر هدایت ترجیح دادند و در پی گمراه کردن دیگران نیز برآمدند.

فواید و پیامهای آیه:

1. علم بدون عمل، نه تنها سودی ندارد، بلکه میتواند موجب گمراهی و گمراه کردن دیگران شود. کسانی که علم دارند ولی از آن پیروی نمیکنند، خطرشان از جاهلان بیشتر است.
2. حسادت و عناد با حق، انسان را به جایی میرساند که نه تنها خود از راه راست منحرف میشود، بلکه میکوشد دیگران را نیز منحرف کند. مؤمن باید هوشیار باشد و فریب چنین افرادی را نخورد.
3. نعمت علم و کتاب آسمانی، امانتی بزرگ است و انسان در برابر آن مسئول است. کسانی که این امانت را به باطل بفروشند، زیانکارترین مردم خواهند بود.
4. مؤمنان باید قدردان نعمت هدایت و ایمان باشند و آن را با هیچ چیز معاوضه نکنند. هدایت الهی گرانبهاترین گنجی است که انسان میتواند داشته باشد.
5. قرآن کریم با بیان سرگذشت پیشینیان، ما را بیدار میکند تا از تکرار اشتباهات آنان پرهیز کنیم و راه سعادت را با بصیرت و آگاهی بپیماییم.