سوره نساء — آيت 43

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• سُكَارَىٰ: نشي ۾ مست، يعني شراب يا ڪنهن ٻئي نشي سبب عقل جو صحيح نه هجڻ.
• جُنُبًا: جنابت واري حالت، يعني اهڙي حالت جنهن ۾ غسل لازم ٿئي (جماع يا انزال سبب).
• عَابِرِي سَبِيلٍ: رستو لنگهندڙ، يعني مسجد مان رڳو گذرڻ وارا، اتي ترسڻ وارا نه.
• الْغَائِطِ: پاخاني ۽ پيشاب جي جاءِ، يعني اها جاءِ جتان رفع حاجت ٿئي.
• لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ: عورتن سان مباشرت ڪرڻ، يعني جماع ڪرڻ.
• صَعِيدًا طَيِّبًا: پاڪ ۽ صاف مٽيءَ واري زمين.
• تَيَمَّمُوا: تيمم ڪريو، يعني پاڪ مٽيءَ سان پاڪائي حاصل ڪريو.

2) آيت جي تفسير:

اي ايمان وارؤ! جڏهن توهان نشي ۾ مست هجو ته نماز جي ويجهو به نه وڃو، جيستائين پنهنجي عقل ۾ صحيح ٿي وڃو ۽ سمجهو ته توهان ڇا ٿا چئو. هي حڪم ان وقت هو جڏهن شراب مڪمل طور تي حرام نه ٿي هئي، بعد ۾ شراب هر حالت ۾ حرام ڪئي وئي. انهيءَ طرح جنابت واري حالت ۾ به نماز جي جاءِ (مسجد) جي ويجهو نه وڃو، سواءِ ان جي ته رستو لنگهڻو هجي، جيستائين غسل نه ڪريو. ۽ جيڪڏهن توهان بيمار هجو ۽ پاڻي استعمال ڪرڻ نقصان ڏيندو هجي، يا سفر تي هجو، يا توهان مان ڪنهن کي رفع حاجت جي ضرورت پوي، يا توهان زال سان مباشرت ڪيو هجي، ۽ پوءِ پاڻي نه لڀي، ته پاڪ مٽيءَ جو قصد ڪريو ۽ ان سان پنهنجن منهن ۽ هٿن تي مسح ڪريو. بيشڪ الله معاف ڪندڙ ۽ بخشڻهار آهي.

هن آيت ۾ الله تعاليٰ مسلمانن کي ٽن اهم ڳالهين جي هدايت ڪئي آهي: پهريون، نشي جي حالت ۾ نماز نه پڙهڻ، ڇاڪاڻ ته ان حالت ۾ انسان کي پنهنجي ڳالهه جي سمجهه نه هوندي آهي ۽ هو نماز ۾ غلطيون ڪري سگهي ٿو. ٻيو، جنابت واري حالت ۾ مسجد ۾ داخل نه ٿيڻ، سواءِ رستو لنگهڻ جي، جيستائين غسل نه ڪري. ٽيون، جڏهن پاڻي نه لڀي يا بيماريءَ سبب پاڻي استعمال ڪرڻ نقصانڪار هجي ته تيمم جو حڪم، جنهن ۾ پاڪ مٽيءَ سان منهن ۽ هٿن تي مسح ڪبو آهي. هي آيت الله جي ٻاجهارپڻ ۽ رحمت جو بيان آهي، جو هن پنهنجي ٻانهن لاءِ آسانيءَ جو رستو مقرر ڪيو آهي.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله تعاليٰ پنهنجي ٻانهن تي رحم ڪندي انهن لاءِ آسانيءَ جا حڪم مقرر ڪيا آهن، جهڙوڪ تيمم جو حڪم جڏهن پاڻي نه لڀي يا بيماريءَ سبب نقصان جو انديشو هجي.
• نماز جي ادائيگيءَ ۾ صفائي ۽ پاڪائيءَ جو خاص خيال رکڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته پاڪائي نماز جي قبوليت جو بنيادي شرط آهي.
• نشي ۽ شراب کان پرهيز ڪرڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته اهو عقل کي خراب ڪري ٿو ۽ عبادت ۾ رڪاوٽ بڻجي ٿو.
• اسلام هڪ آسان ۽ سهل مذهب آهي، جنهن ۾ هر مشڪل جو حل موجود آهي، ۽ الله پنهنجي ٻانهن کي برداشت ڪرڻ وارو ۽ بخشڻهار آهي.
• مسلمان کي گهرجي ته هو پنهنجي عبادت ۽ پاڪائيءَ جا احڪام سکي ۽ انهن تي عمل ڪري، ته جيئن هن جي عبادت الله جي بارگاه ۾ قبول ٿئي.