Sura An-Nisa — Werset 6

Znaczenie słów:

• وَابْتَلُوا – wystawiajcie na próbę, sprawdzajcie.
• الْيَتَامَى – sieroty (ci, którzy stracili ojca przed osiągnięciem dojrzałości).
• بَلَغُوا النِّكَاحَ – osiągnęli wiek, w którym mogą zawrzeć związek małżeński (dojrzałość płciową).
• آنَسْتُمْ – dostrzegliście, zaobserwowaliście.
• رُشْدًا – dojrzałość umysłową, roztropność w zarządzaniu sprawami i majątkiem.
• إِسْرَافًا – rozrzutnie, ponad potrzebę.
• بِدَارًا – w pośpiechu, z obawy.
• أَن يَكْبَرُوا – zanim dorosną i zażądają swoich praw.
• فَلْيَسْتَعْفِفْ – niech się powstrzyma (od korzystania z majątku sieroty).
• بِالْمَعْرُوفِ – w sposób słuszny i umiarkowany, zgodny z potrzebą.
• فَأَشْهِدُوا – ustanówcie świadków.
• حَسِيبًا – rozliczającym, wystarczającym świadkiem i opiekunem.

Tafsir (wyjaśnienie) – An-Nisa (4:6):

Ten werset jest bezpośrednim przewodnikiem dla opiekunów sierot, ukazującym, jak należy postępować z ich majątkiem – od momentu sprawowania opieki aż do chwili przekazania go w ich ręce.

Allah nakazuje opiekunom, aby wystawiali sieroty na próbę – to znaczy sprawdzali ich zdolność do rozsądnego gospodarowania pieniędzmi i dobrami. Próba ta trwa aż do osiągnięcia przez sierotę wieku dojrzałości, kiedy to staje się ona zdolna do zawarcia małżeństwa. Jeśli opiekunowie zaobserwują u sieroty roztropność – czyli zdrowy rozsądek, odpowiedzialność i umiejętność ochrony majątku przed stratą – wówczas mają obowiązek przekazać jej cały majątek bez zwłoki i bez uszczerbku.

Następnie Allah ostrzega opiekunów przed nadużyciami: nie wolno im pochłaniać majątku sierot w sposób rozrzutny, przekraczający granice potrzeb, ani też spieszyć się z jego wydawaniem z obawy, że sierota dorośnie i zażąda swoich praw. Jest to surowy zakaz wykorzystywania słabości sierot dla własnej korzyści.

Werset precyzuje również zasady wynagrodzenia dla opiekunów: jeśli opiekun jest zamożny, niech całkowicie powstrzyma się od korzystania z majątku sieroty – nawet jeśli wykonał dla niej pracę. Jeśli natomiast jest biedny i faktycznie potrzebuje, może wziąć z majątku sieroty jedynie tyle, ile wynosi uczciwe wynagrodzenie za jego pracę lub rzeczywista, konieczna potrzeba – zawsze w sposób umiarkowany i sprawiedliwy.

Gdy nadchodzi moment przekazania majątku sierotom po osiągnięciu przez nie dojrzałości i wykazaniu roztropności, opiekunowie mają obowiązek ustanowić świadków tego przekazania. Ma to na celu ochronę praw obu stron i zapobieżenie ewentualnym sporom lub zaprzeczeniom w przyszłości. Na koniec Allah przypomina, że On sam jest wystarczającym świadkiem i rozliczycielem wszystkich czynów – nikt nie ujdzie Jego wiedzy ani sprawiedliwości.

Korzyści płynące z wersetu:

1. Ochrona praw słabszych – islam nakazuje szczególną troskę o sieroty i ich majątek, co buduje społeczeństwo oparte na sprawiedliwości i wzajemnej odpowiedzialności.
2. Zachęta do odpowiedzialności – werset uczy, że powierzone dobra są wielkim zaufaniem, a człowiek odpowie przed Allahem za każde nadużycie.
3. Zakaz chciwości i wykorzystywania – islam kształtuje w człowieku czystość serca i powstrzymywanie się od tego, co nie jest jego prawem.
4. Mądrość w zarządzaniu – nakaz sprawdzania dojrzałości przed przekazaniem majątku uczy rozwagi i dbałości o dobro drugiego człowieka.
5. Przejrzystość i uczciwość – nakaz ustanowienia świadków przy przekazywaniu majątku promuje jawność i uczciwość w relacjach międzyludzkich.
6. Poczucie bezpieczeństwa – świadomość, że Allah jest świadkiem i rozliczycielem, daje spokój sercu i motywację do postępowania zgodnie z Jego nakazami.