سوره غافر — آیه 21

معانی کلمات:

• آثارًا: نشانههای برجایمانده مانند کاخها، بناها و تمدنهای آباد.
• واقٍ: نگهدارنده و محافظی که بتواند عذاب خدا را دفع کند.

تفسیر آیه:

آیا این کافران و تکذیبکنندگان رسالت تو، ای پیامبر، در زمین سیر و سفر نکردهاند تا با دیدگان خود بنگرند که سرانجامِ کارِ امتهای پیشین که پیامبرانشان را دروغگو شمردند، چگونه بود؟ آنان که از اینها نیرومندتر بودند و در زمین آثار و بناهای باشکوهتری از خود برجای گذاشتند؛ قصرهای استوار و تمدنهای عظیمی ساختند که اینها هرگز به پایه آن نرسیدند. اما همین قدرت و عظمت ظاهری نتوانست آنان را از عذاب الهی بازدارد. خداوند به سبب گناهان و کفرشان آنان را گرفت و هلاک کرد و هیچ نگهدارندهای نبود که بتواند عذاب خدا را از آنان دفع کند یا میان آنان و عذاب الهی حائلی ایجاد نماید. پس قدرت و ثروت و آثارشان هیچ سودی به حالشان نداشت و نتوانستند از قهر الهی بگریزند.

فواید و پیامهای آیه:

• سیر و سفر در زمین و مطالعه سرنوشت ملتهای پیشین، یکی از بهترین راههای عبرتآموزی و بیداری دل است؛ چرا که تاریخ، آیینهای تمامنما از عاقبت تکذیبکنندگان است.
• قدرت و ثروت و تمدن مادی، هرگز نمیتواند انسان را از عذاب الهی نجات دهد؛ آنچه ملاک نجات است، ایمان و عمل صالح است.
• سنت الهی بر این است که هیچکس نمیتواند از چنگال عدالت و قهر خداوند فرار کند؛ حتی قدرتمندترین و متمدنترین اقوام نیز در برابر اراده الهی ناتواناند.
• این آیه هشداری است به همه انسانها که مغرور قدرت و امکانات خود نشوند و بدانند که خداوند بر همه چیز غالب است و هیچ پناهگاهی جز رحمت او وجود ندارد.