G'ofir surasi — Oyat 21

Kalimalarning ma'nolari:

• آثارًا: Yer yuzida qoldirgan izlar, obod qilgan maskanlar, qasrlar va imoratlar.
• واقٍ: Himoya qiluvchi, saqlovchi, daf qiluvchi.

Tafsir:

Ey Muhammad alayhissalom, bu yolg‘onga chiqaruvchi mushriklar yer yuzida sayohat qilib, o‘zlaridan oldin o‘tgan ummatlarning oxiri qanday bo‘lganini ko‘rmaydilarmi? Od, Samud va boshqa yolg‘onga chiqaruvchi qavmlar ularga qaraganda kuch-quvvat jihatidan ancha zo‘r edilar, yer yuzida qoldirgan izlari, qurgan imoratlari va obodonchiliklari ham ko‘proq edi. Ammo ularning kuch-quvvatlari va boyliklari ularni Allohning azobidan qutqara olmadi. Alloh ularni gunohlari, kufrlari va qilgan yomon ishlari tufayli halok qildi. Ularni Allohning azobidan saqlaydigan, himoya qiladigan hech qanday to‘siq, qalqon va himoyachi bo‘lmadi. Xuddi shunday, ey Muhammad, bu mushriklar ham o‘z kuchlariga va boyliklariga ishonib, Allohning azobidan qochib qutula olmaydilar.

Foydalar:

1. Tarix saboqdir: O‘tgan xalqlarning taqdiri haqida fikr yuritish insonni o‘ylantirib, o‘z holiga nazar solishga undaydi. Kimki o‘tmishdan ibrat olmasa, o‘zi ham shunga o‘xshash oxiratga duchor bo‘lishi mumkin.
2. Kuch-quvvat va boylik Allohning azobidan qutqara olmaydi. Inson qanchalik kuchli, boy va obro‘li bo‘lmasin, Allohning irodasi oldida ojizdir. Haqiqiy qudrat faqat Allohnikidir.
3. Gunohlar insonni halokatga olib boradi. Har bir gunohning oqibati bor va bu oqibatdan qochib qutulishning yagona yo‘li — tavba qilish, Allohga qaytish va Uning amrlariga itoat etishdir.
4. Allohning himoyasi va panohi eng buyuk ne’matdir. Kim Allohning panohida bo‘lsa, uni hech narsa qo‘rqita olmaydi. Allohdan boshqa hech qanday himoyachi yo‘qligini bilish insonni faqat Unga tavakkal qilishga yetaklaydi.
5. Bu oyat musulmonlarga o‘zlarini tekshirishga, o‘tgan ummatlarning xatolarini takrorlamaslikka va Allohning rahmati va mag‘firatiga erishish yo‘lida harakat qilishga chorlaydi. Islom — bu qo‘rquv va tashvish dini emas, balki ibrat va o‘ylash dini bo‘lib, u insonni to‘g‘ri yo‘lga boshlaydi.