غافر سۈرىسى — ئايەت 47

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• يَتَحَاجُّونَ: ئۇلار ئۆزئارا تالاش-تارتىش قىلىدۇ، دەتالاش قىلىدۇ.
• الضُّعَفَاءُ: ئاجىزلار، كۈچسىزلەر، بۇ يەردە دۇنيادا ئىزچىلار بولغان ئاددىي كىشىلەر.
• اسْتَكْبَرُوا: تەكەببۇرلۇق قىلغانلار، چوڭچىلىق قىلغانلار، بۇ يەردە كاپىرلارنىڭ چوڭلىرى ۋە باشلىقلىرى.
• تَبَعًا: ئەگەشكۈچىلەر، ئىزچىلار.
• مُغْنُونَ: بىزنى قۇتقۇزىدىغان، بىزدىن ئازابنى دەپئى قىلىدىغان.
• نَصِيبًا: بىر قىسمىنى، بىر پارچىسىنى.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تەئالا پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا خىتاب قىلىپ، ئۇ كۈندىكى دوزاخ ئەھلىنىڭ ئۆزئارا تالاش-تارتىش قىلىدىغان ۋەقەسىنى ئەسلىتىدۇ. ئۇ كۈندە دوزاختا ئاجىز، ئاددىي كىشىلەر — يەنى دۇنيادا ھەقىقەتنى ئۆزلىرى ئىزدەپ باقماي، چوڭلارغا، باشلىقلارغا كور-كورانە ئەگىشىپ كەتكەنلەر — ئۆزلىرىنى ئازدۇرغان تەكەببۇر باشلىقلىرىغا قاراپ: «بىز دۇنيادا سىلەرگە ئەگەشكۈچى ئىدۇق، سىلەرنىڭ ئېيتقىنىڭلارنى قىلاتتۇق، سىلەر بىزنى توغرا يولغا باشلىدىڭلار دەپ ئىشەنگەن ئىدۇق. ئەمدى بۇ دوزاخ ئازابىدىن بىر قىسمىنى بولسىمۇ بىزدىن دەپئى قىلىپ، ئۆزۈڭلار كۆتۈرۈپ قالالامسىلەر؟» دەيدۇ. ئەمما ئۇلارنىڭ بۇ سورىغىنى پايدىسىز — ھېچكىم باشقىنىڭ ئازابىنى كۆتۈرۈپ قالالمايدۇ، ھەر كىم ئۆز قىلمىشىنىڭ ھەسسىسىنى تارتىدۇ.

بۇ ئايەت بىزگە ناھايىتى مۇھىم بىر ساۋاق بېرىدۇ: دۇنيادا ياشاۋاتقاندا ھەر قانداق ئىشقا ئەگىشىشتىن بۇرۇن ئويلىنىش كېرەك. ئاتا-بوۋىلار، چوڭلار، دوستلار قىلغان دەپلا كور-كورانە ئەگىشىپ كەتمەي، ئۇنىڭ توغرا ياكى خاتالىقىنى ئەقىل بىلەن ئۆلچەش لازىم. چۈنكى قىيامەت كۈنى ھېچكىم باشقىنىڭ يۈكىنى كۆتۈرۈپ بەرمەيدۇ، ھەر كىم ئۆز ئەمەلىنىڭ ھېسابىنى ئۆزى بېرىدۇ. شۇڭا ئىسلام بىزنى ھەقىقەتنى ئۆزىمىز ئىزدەشكە، ئاللاھنىڭ كىتابى ۋە پەيغەمبەرنىڭ سۈننىتىگە ئەمەل قىلىشقا چاقىرىدۇ. بۇ يول — نىجات يولى، بەخت-سائادەت يولى. ئاللاھ بىزنىڭ ھەممىمىزنى ھەقىقەتنى كۆرۈپ، ئۇنىڭغا ئەمەل قىلىدىغان، دوزاخ ئازابىدىن قۇتۇلۇپ، جەننەتكە كىرىدىغان بەندىلىرىدىن قىلسۇن.