Sure Mü'min — Ayet 47

Kelime Anlamları:

• Yehâccûn: Tartışırlar, birbirleriyle çekişirler, davalaşırlar.
• Dua’afâ’: Zayıflar, güçsüzler; burada dünyada kendilerine tabi olan, izinden giden avam kesimi kastedilir.
• İstekberû: Büyüklük taslayanlar, kibirlenenler; kâfirlerin ileri gelenleri, önderleri.
• Tebe’an: Size uyanlar, sizin izinizden gidenler, size tâbi olanlar.
• Tuğnû: Kurtarır mısınız, savar mısınız, üzerimizden kaldırır mısınız?
• Nasîben: Bir pay, bir parça, bir kısım.

Tefsir:

Ey Resûl! O günü hatırlat ki, cehennem ehli birbirleriyle tartışıp davalaşacaklar. Dünyada zayıf ve güçsüz olan, kendilerine uyup giden avam takımı, büyüklük taslayan önderlerine şöyle diyecek: “Biz dünyada sizin peşinizden gittik, sizin sözünüzden çıkmadık, sizin yolunuzu izledik. Şimdi sizden istiyoruz: Bu ateşten bize düşen payı, azabın bir kısmını üzerimizden alıp kendinize çekebilir misiniz? Bizi bu azaptan biraz olsun kurtarabilir misiniz?”

Bu söz, tam bir çaresizliğin ve pişmanlığın ifadesidir. Ancak bu istekleri asla kabul edilmeyecektir. Çünkü o gün hiçbir kimse bir başkasının yükünü taşıyamaz. Herkes kendi kazandığıyla baş başadır. Önderler de bu isteğe karşılık, kendilerinin de aynı azap içinde olduklarını, kimseye fayda veremeyeceklerini itiraf edeceklerdir.

Bu âyet, dünyada birbirine uyanların, ahirette birbirlerinden nasıl uzaklaşacaklarını ve birbirlerini suçlayacaklarını gözler önüne serer. Orada ne akrabalık fayda verir, ne de dünyadaki bağlılık. Herkes yaptığının karşılığını görecektir.

Çıkarılan Dersler ve Faydalar:

1. Körü körüne taklit, insanı helâke sürükler. Dünyada kim olursa olsun, bir kimseyi veya bir grubu sorgusuz sualsiz takip etmek, ahirette pişmanlıkla sonuçlanacaktır. İnsan, inandığı ve uyduğu şeyin doğruluğunu araştırmalıdır.
2. Ahirette hiç kimse kimseye yardım edemez. O gün herkes kendi derdine düşecek, hiçbir önder, hiçbir lider, kendisine uyanları ateşten kurtaramayacaktır. Bu, dünyada güç ve makam sahiplerine güvenip de Allah’ı unutanlar için büyük bir uyarıdır.
3. Zulüm ve istikbar (büyüklük taslama) sonu hüsrandır. Hem büyüklük taslayanlar hem de onlara uyanlar, aynı azabı paylaşacaklardır. Bu durum, insanlara karşı kibirlenmenin ne kadar tehlikeli olduğunu gösterir.
4. Dünyadaki bağlar ahirette kopar. Akrabalık, dostluk, liderlik ve tâbiiyet bağları, ahirette birbirinden davacı olmaya dönüşecektir. Bu yüzden insan, dünyada kuracağı ilişkileri Allah’ın rızasına göre kurmalıdır.
5. İnsan, kendi amelinin hesabını verecektir. Bu âyet, kişinin başkasını suçlayarak kurtulamayacağını, herkesin kendi yaptığından sorumlu olduğunu hatırlatır. Bu da bizi, kendi hayatımızı gözden geçirmeye ve Allah’a yönelmeye teşvik eder.
6. Cehennem azabı gerçektir ve orada pişmanlık fayda vermez. Bu sahne, insanları dünyada iken uyanık olmaya, Allah’ın emirlerine sarılmaya ve O’na sığınmaya davet eder. Çünkü oradaki pişmanlık, dünyaya dönüş için bir fırsat değildir.