Аш-Шура сүрөсү — Аят 51

1. Керектүү сөздөрдүн мааниси:

• بَشَرٍ (башар): адам баласы, инсан.
• وَحْيًا (вахйан): жашыруун жана тез жеткирүү жолу менен билдирүү; бул жерде жүрөккө салуу, илхам берүү маанисинде.
• حِجَابٍ (хижаб): тосмо, парда; Аллахтын сөзү угулуп, бирок Өзү көрүнбөгөн абал.
• رَسُولًا (расулан): элчи, периште; бул жерде Жебреил же башка периште.
• بِإِذْنِهِ (би-изнихи): Анын уруксаты, каалоосу менен.
• عَلِيٌّ (алийй): эң бийик, улуу; заты, сыпаттары жана иштери боюнча жаратылгандардан жогору.
• حَكِيمٌ (хакийм): даанышман, хикматтуу; бардык ишинде даанышмандык бар.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала адам баласына сүйлөшүүнүн жолдорун белгилеп берүүдө. Эч бир инсан Аллах менен бетме-бет сүйлөшө албайт, анткени Аллах жаратылгандардын сыпаттарынан жогору. Бирок Аллах Өзү каалаган пендесине үч жол менен кабар жеткирет:

Биринчиси — вахй аркылуу. Бул Аллахтын пендесинин жүрөгүнө түздөн-түз билимди жана түшүнүктү салып коюшу, же ага илхам берүүсү. Мында эч кандай ортомчу жок, адам Аллахтын берген билимин ичинен сезип, билет.

Экинчиси — парданын артынан сүйлөшүү. Аллах сүйлөйт, пенде сөздү угат, бирок Аллахты көрбөйт. Муса пайгамбар (алайхис-салам) ушундай жол менен Аллах менен сүйлөшкөн.

Үчүнчүсү — элчи (периште) жиберүү. Аллах Жебреил сыяктуу периштени пайгамбарга жиберет, ал периште Аллахтын уруксаты менен Аллах каалаган вахйды пайгамбарга жеткирет. Периште өзүнүн каалоосу менен эмес, Аллахтын буйругу менен гана айтат.

Аяттын аягында Аллахтын эки улуу сыпаты айтылат: Аллах Алийй — заты, ысымдары, сыпаттары жана иштери боюнча бардык жаратылгандардан бийик жана улуу; Хакийм — жаратууда, тагдыр кылууда жана шарият белгилөөдө даанышман. Бул аят Аллахтын сүйлөө сыпатын далилдейт — Аллах сүйлөйт, бирок бул сүйлөө жаратылгандардын сүйлөөсүнө окшош эмес, Анын улуулугуна ылайыктуу.

1. Бул аяттан алынуучу пайдалар:

• Аллах Таала пенделери менен байланышуунун жолдорун Өзү белгилеген, демек, Аллах адамдарды таштап койгон эмес, аларга туура жолду көрсөтүүнү улантып келет.
• Аллах менен сүйлөшүү ардактуу нерсе, бирок ал Аллахтын тандап алган пайгамбарларына гана берилген. Бул пайгамбарлардын даражасынын бийиктигин көрсөтөт.
• Аллахтын сүйлөө сыпаты бар, бирок ал биздин сүйлөөбүзгө окшош эмес. Бул Аллахтын улуулугун жана Аны эч нерсеге теңебей турганыбызды эскертет.
• Аллах Хакийм — даанышман. Демек, Анын ар бир ишинде, анын ичинде вахй жөнөтүүсүндө да чоң даанышмандык бар. Бул бизди Аллахтын иштерине ишенүүгө жана ыраазы болууга чакырат.
• Бул аят Исламдын негизги акыйдасын — Аллахтын жалгыздыгын жана Анын пайгамбарлары аркылуу адамзатка жол көрсөткөндүгүн — түшүнүүгө жардам берет. Аллахтын вахйы аркылуу келген Куран — адамзат үчүн эң чоң жетекчилик жана ырайым.