Аз-Зухруф сүрәсе — Аять 23

Сүзләр аңлатмасы:

• مُتْرَفُوهَا – аның байлары, мул тормышта яшәүчеләре, зурлары.
• أُمَّةٍ – дин, мәзһәб, юл-йола.
• آثَارِهِم – аларның эзләре, юллары, гамәлләре.
• مُقْتَدُونَ – иярүчеләр, үрнәк алучылар.

Аять тәфсире:

Әйә, синнән элек тә, ий Мухәммәд галәйһиссәләм, без бер генә авылга да киңәшче-пәйгамбәр җибәрмәдек, ул аларны Аллаһ ґәзабыннан кисәтеп, туры юлга өндәмәсен, әлбәттә, шул авылның мул тормышта яшәүче байлары һәм зурлары: «Без әти-бабаларыбызны нинди диндә тапсак, шуңа иярәбез, һәм без аларның эзләреннән китмичә, аларга охшап яшибез», – дип әйтмәделәр. Бу сүзләр аларның пәйгамбәрләргә каршы килү өчен генә сылтау булып тора иде. Алар хакны тикшереп карамыйча, акылларын кулланмыйча, бабаларының гамәлләренә сокланып, шул ук хаталы юлны дәвам иттеләр. Бу – кешелек тарихында һәрвакыт кабатланган хәл: һәр өммәтнең байлары үзләренең традицияләренә ябышып, хак дәгъватне кире кактылар. Синең кавемең дә моңа кадәр үткәннәрдән аермалы түгел, алар да шул ук гадәтне кулланды.

Аятьтән алынган файдалар:

1. Байлык һәм дәрәҗә кешене тәкәбберлеккә төшереп, хакны кабул итүдән туктатырга мөмкин. Шуңа күрә кеше үзенең социаль хәленә түгел, ә Аллаһның күрсәтмәләренә карарга тиеш.
2. Бабалардан калган гадәт-йолаларга соклану – хакны инкяр итү өчен җитәрле дәлил түгел. Чын дин – акыл һәм вәхий белән расланган дин.
3. Пәйгамбәрләргә каршы чыгучыларның төп аргументы һәрвакыт охшаш булган, димәк, хак юлда булган кеше аларның күплегенә карамый, Аллаһка гына таянырга тиеш.
4. Бу аять мөэминнәргә сабырлык өйрәтә: синнән элекке пәйгамбәрләр дә шундый ук каршылыкларга очраган, ә ахыр чиктә хак җиңгән. Димәк, без дә өметне өзмәскә тиешбез.
5. Ислам динендә таклид (иярү) акылсыз гына булырга тиеш түгел – һәр кеше үз диненә акыл белән карап, аның хаклыгына ышану белән генә кабул итәргә тиеш.