Аз-Зухруф сүрөсү — Аят 23

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• نَذِير (назир): эскертүүчү, коркутуучу пайгамбар.
• مُتْرَفُوهَا (мутрафуха): байлыкка, дүйнөлүк жыргалчылыкка алданган адамдар; шаардын байлары, төрөлөрү жана чоңдору.
• أُمَّة (умма): бул жерде дин, жол, ыкма деген мааниде.
• آثَارِهِم (асарихим): алардын изи, жолу, баскан жолу.
• مُقْتَدُونَ (муктадун): ээрчип бара жаткандар, окшошуп, ээрчигендер.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Оо, пайгамбар, сенден мурун да шаарларга эскертүүчү пайгамбарларды жибергенбиз. Алар өз элдерин Аллахка каапырлык кылгандыктары үчүн келе турган азаптан коркутуп, эскертишкен. Бирок ошол шаарлардын байлары, төрөлөрү жана бийлик ээлери гана: «Биз ата-бабаларыбызды белгилүү бир динде жана жолдо таптык, биз алардын артынан ээрчип, алардын жолун улантып бара жатабыз» — деп жооп беришкен. Алар пайгамбарлардын чакырыгын кабыл албастан, ата-бабаларынын салтын, адат-үрпүн гана шылтоо кылышкан. Бул аятта сенин коомуң да ушундай болгондордон эмес экени, байыркы каапыр элдердин да ушундай жол менен пайгамбарларга каршы чыкканы айтылып, пайгамбарга сооронуч берилип жатат. Башкача айтканда, сенин элиңдин чоңдорунун сени четке кагышы жаңы нерсе эмес, бул мурунку элдердин да адаты болгон.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Бул аят Аллах Таала пайгамбарларды жиберүүдө белгилүү бир тартипти, сынакты улантып келгенин көрсөтөт. Демек, ыйман жолунда кыйынчылыктарга туш болуу — бул табигый нерсе, Аллах ыймандууларды таштабайт.
• Ата-бабалардын жолун сокур туурап ээрчүү — акыйкатты издөөгө тоскоол боло турган чоң кедерги экенин түшүнөбүз. Ислам бизди ой жүгүртүүгө, акыйкатты изилдөөгө чакырат.
• Байлык, бийлик жана дүйнө жыргалчылыгы адамды текеберлентип, акыйкатты кабыл алуудан тосуп коюшу мүмкүн. Ошондуктан ыймандуу адам дүйнөгө алданып калбай, акыретти эстен чыгарбашы керек.
• Пайгамбарга (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) берилген сооронуч — бүгүнкү күндө да акыйкатты айтып, жакшылыкка чакырган адамдарга чоң дем-күч берет. Сен жалгыз эмессиң, сенден мурун да акыйкатты айткандарга каршы чыгышкан.
• Бул аят бизди ата-бабадан калган нерселердин баарын сокур туурабай, аларды Исламдын өлчөмү менен салыштырып, туурасын алып, туура эмесин таштап, акыйкат жолду кармоого үндөйт. Ислам — бул ойлонуу, изилдөө жана акыйкатты табуу дини.