Surat Az-Zukhruf — Ayat 23

1. Tembung-tembung sing perlu dijlentrehake:

• نَذِيرٍ (nadzīrin): wong sing menehi pepeling utawa peringatan, yaiku para rasul.
• مُتْرَفُوهَا (mutrafūhā): wong-wong sugih lan para pemimpin sing uripe kepenak banget nganti lali marang Allah.
• أُمَّةٍ (ummatin): ing kene tegese agama, tuntunan, utawa dalan urip.
• آثَارِهِم (ātsārihim): tapak-tapak utawa jejak-jejak sing ditinggalake, tegese cara lan lakune para leluhur.
• مُقْتَدُونَ (muqtadūna): wong-wong sing ngetutake, nurun, lan nglakoni kaya sing wis ditindakake.

1. Tafsir Ayat:

Ayat iki nerangake bab kebiasaan umat-umat sing wis kepungkur. Gusti Allah ngandhani Nabi Muhammad ﷺ menawa ora ana sawijining desa utawa kutha sing tau diutus rasul kanggo menehi pepeling, kajaba mesthi ana wong-wong sugih lan para pemimpin sing uripe kepenak banget (mutrafūn) sing mbantah lan nolak. Padha ngomong: "Sakjane awake dhewe iki nemu bapak-bapak lan para leluhur kita padha nglakoni agama lan tuntunan tartamtu, lan awake dhewe iki mung ngetutake jejak lan lakune wong-wong mau."

Dadi, alesan utama sing padha gunakake kanggo nolak kebenaran iku dudu bukti utawa alasan sing kuwat, nanging mung merga wis kebacut ngetutake tradisi lan kebiasaan para leluhur. Wong-wong sing sugih lan duwe pangaribawa kuwi rumangsa kepenak karo kahanan sing wis ana, mula padha wegah nampa owah-owahan sing digawa dening para rasul. Padha luwih milih ngetutake dalan sing wis dilakoni dening bapak-bapak biyen, sanajan dalan kuwi sejatine salah.

Ayat iki uga dadi panglipur kanggo Nabi Muhammad ﷺ, supaya ora sedhih banget nalika umate nolak. Merga apa sing dialami dening Nabi Muhammad ﷺ iku wis tau uga dialami dening para rasul sadurunge. Ora ana sing anyar. Umat-umat biyen uga padha nolak rasule kanthi alesan sing padha, yaiku mung ngetutake tradisi leluhur.

1. Faedah sing bisa dijupuk:

• Aja mung ngetutake tradisi tanpa ngerti bener utawa salah. Ngetutake leluhur iku apik yen leluhure ana ing dalan sing bener, nanging yen leluhure salah, awake dhewe kudu wani ninggalake lan ngetutake kebenaran.
• Kasugihan lan kalungguhan bisa dadi panyebab wong lali marang kebenaran. Wong sing uripe kepenak kerep rumangsa ora butuh owah-owahan, mula atine dadi keras lan angel nampa dakwah.
• Islam mulang supaya nggunakake akal lan bukti, ora mung emosi utawa kebiasaan. Gusti Allah ngajak manungsa mikir lan nimbang kanthi bener.
• Dadi panglipur kanggo para pendakwah. Yen ana sing nolak dakwah, aja langsung putus asa, merga kuwi wis dadi sunnatullah sing wis kedadeyan wiwit jaman biyen.
• Kebenaran iku ora gumantung marang akehe wong sing nglakoni. Sanajan akeh sing ngetutake tradisi leluhur, yen tradisi kuwi salah, tetep wae salah. Sing bener ya tetep bener sanajan mung sithik sing nglakoni.

Mula saka iku, ayo padha mbukak ati kanggo nampa kebenaran, aja kebacut ngetutake kebiasaan tanpa ngerti dhasare. Al-Qur'an iku pituduh sing paling bener kanggo urip ing donya lan akhirat.