سوره زخرف — آیه 24

معانی کلمات:

• أَهْدَىٰ: راهنماتر، هدایتکنندهتر به سوی حق و صواب.
• وَجَدتُّمْ عَلَيْهِ آبَاءَكُمْ: بر آن یافتید پدران خود را؛ یعنی آیین و روشی که پدرانتان بر آن بودند.
• كَافِرُونَ: انکارکنندگان و نپذیرندگان.

تفسیر آیه:

پیامبران الهی، از جمله پیامبر اسلام صلیاللهعلیهوسلم، در برابر این شبههی باطل مشرکان که میگفتند: «ما پدران خود را بر آیینی یافتیم و از آن پیروی میکنیم»، پاسخ دادند: «آیا حتی اگر من آیینی بیاورم که هدایتکنندهتر و راهنماتر به سوی حق و صراط مستقیم باشد از آنچه پدرانتان بر آن بودند، باز هم از آنان پیروی میکنید؟» اما آنان در کمال عناد و سرکشی، بدون هیچ اندیشهای گفتند: «ما به آنچه شما پیامبران به آن فرستاده شدهاید، کافر و انکارکنندهایم.» یعنی نه تنها دلیل و برهان را نپذیرفتند، بلکه با لجاجت تمام، حق را نادیده گرفتند و بر کفر خود اصرار ورزیدند.

فواید و پیامهای آیه:

1. نفی کورکورانهی تقلید از نیاکان: انسان نباید بدون دلیل و برهان، از آداب و رسوم گذشتگان پیروی کند، بهویژه اگر در برابر حق و حقیقت قرار گیرد. دین و آیین باید بر اساس عقل و وحی باشد، نه صرفاً عادت و میراث خانوادگی.
2. برتری حق بر سنتهای غلط: اگر پیامبری با دلیل و معجزه، آیینی روشنتر و هدایتکنندهتر بیاورد، پذیرش آن بر همگان واجب است، حتی اگر با باورهای کهن پدران در تضاد باشد.
3. نکوهش عناد و لجاجت: مشرکان نه به خاطر نبودن دلیل، بلکه به خاطر تکبر و عناد، حق را انکار کردند. این هشدار است که انسان باید در برابر حقیقت، فروتن و پذیرا باشد و از سرکشی و خودبرتربینی بپرهیزد.
4. پاداش حقپذیری: قرآن کریم کسانی را که حق را میشنوند و با جان و دل میپذیرند، به هدایت و رستگاری بشارت میدهد؛ چرا که پذیرش حق، کلید سعادت دنیا و آخرت است و انسان را از تاریکیهای جهل و گمراهی به نور ایمان و دانش رهنمون میشود.