Аз-Зухруф сүресі — Аят 24

1. Сөздердің мағынасы:

• أَوَلَوْ — «Тіпті егер... болса да» деген мағынадағы сұрақ-қарсылық жалғаулығы.
• أَهْدَىٰ — «Тура жолға бастаушы», «бағыттаушы», «дұрысырақ» деген мағынаны білдіреді.
• وَجَدْتُمْ عَلَيْهِ آبَاءَكُمْ — «Ата-бабаларыңыз ұстанған нәрсе», яғни олардың діні мен жолы.
• كَافِرُونَ — «Қарсы тұрушылар», «сенушілер емес», «теріске шығарушылар».

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһтың елшісі өз халқына: «Сендер ата-бабаларыңның жолын соқыр түрде ұстанып, олар қандай дінде болса, соны ғана дұрыс деп санайсыңдар ма? Ал егер мен сендерге Раббымнан ата-бабаларыңның жолынан әлдеқайда тура, әлдеқайда анық бастайтын бір дін әкелсем ше?» — деп айтты. Яғни, пайғамбар оларға: «Ата-бабаларыңның жолынан гөрі тура жолды әкелсем де, сендер оны қабылдамайсыңдар ма?» — деген сауал қойды.

Бірақ олар бұған да ойланып, ой салып қарамады. Пайғамбардың айтқанын тыңдап, дәлелін зерделеудің орнына, қыңырлықпен және менмендікпен: «Біз сенің және сенен бұрынғы пайғамбарлардың әкелген нәрсесіне сенбейміз, оны мойындамаймыз, одан бас тартамыз», — деп жауап берді. Олар шындықты іздеуге емес, өздерінің әдет-ғұрпына, ата-бабаларының жолына берік болып, одан айнымауға бекінген еді. Олар үшін ақиқат емес, ата дәстүрі басты өлшем болды.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Шындықты іздеу — әр адамның парызы. Ата-бабаның жолы дұрыс болуы мүмкін, бірақ ол жолдың дұрыстығын тек «атамнан қалған» деген желеумен қабылдау жеткіліксіз. Адам өз ақылымен, дәлелмен шындықты тануға тиіс.
• Ислам — тура жолдың ең анық бастаушысы. Аятта айтылғандай, пайғамбарлар әкелген дін ата-бабалардың жолынан әлдеқайда тура, анық және ақиқатқа бастайтын жол. Бұл — Исламның адамзатқа ұсынатын бағыт-бағдарының айқындығын, парасаттылығын көрсетеді.
• Қыңырлық пен менмендік адамды адасушылыққа жетелейді. Аяттағы халық шындықты тыңдамай, тек өздерінің әдет-ғұрпына сүйеніп, пайғамбарлардың әкелгенін теріске шығарды. Бұл — адамды ақиқаттан алыстататын қасиет.
• Ислам — ойлану мен пайымдау діні. Құран адамды соқыр еліктеуге емес, ойлауға, салыстыруға, дәлелді қабылдауға шақырады. Бұл аят та адамды ата-баба дәстүріне сын көзбен қарап, ақиқатты іздеуге үндейді.
• Пайғамбарлардың әкелгенін қабылдау — бақыттың кілті. Аяттағы халық пайғамбарларға сенбеді, бірақ олардың бұл шешімі оларды адасушылыққа апарды. Ал Исламды қабылдап, пайғамбарлардың жолын ұстану — дүние мен ақыреттегі бақыттың жолы. Бұл аят адамды Исламның ақиқат екеніне ой жүгіртуге, оны тереңірек түсінуге және қабылдауға шақырады.