سوره زخرف — آیه 60

معانی کلمات:

• یَخْلُفُونَ: جانشین میشوند، جایگزین میگردند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به مشرکان و منکران قدرت خویش هشدار میدهد که اگر بخواهد، میتواند آنان را نابود کند و به جای آنان فرشتگانی را در زمین قرار دهد که جانشین ایشان شوند و زمین را آباد سازند و او را عبادت کنند. این بیان، تهدیدی برای کسانی است که دعوت پیامبر را انکار کردند و با استهزا گفتند که چرا پیامبر فرشته نیست. خداوند میفرماید که اگر اراده کنیم، فرشتگانی از جنس شما یا به جای شما در زمین میگماریم که جانشین شما شوند و عبادت خالصانه انجام دهند. این آیه نشان میدهد که خلقت انسان و بقای نسل او بر اساس حکمت و اراده الهی است و اگر انسانها از عبادت خدا رویگردان شوند، خداوند هرگز محتاج آنان نیست و میتواند موجودات دیگری را جایگزین آنان کند.

فواید و پیامهای آیه:

• خداوند هرگز به عبادت بندگان نیازمند نیست؛ بلکه این بندگان هستند که به عبادت و رحمت او نیازمندند.
• اگر انسانها از فرمان خدا سرپیچی کنند، خداوند قادر است آنان را با موجودات مطیعتر و فرمانبردارتر جایگزین نماید.
• این آیه انسان را به شکرگزاری و اطاعت از پروردگار ترغیب میکند و هشدار میدهد که نعمت وجود و خلافت در زمین، امانتی الهی است که باید قدر آن دانسته شود.
• قدرت و اراده خداوند مطلق است و هیچ چیزی نمیتواند مانع تحقق خواست او شود؛ پس بنده باید همواره در برابر او خاشع و تسلیم باشد.