جاثیہ سۈرىسى — ئايەت 5

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• وَاخْتِلَافِ: ئالمىشىش، ئۆزگىرىش، كېلىش-كېتىش.
• رِزْقٍ: رىزىق، بۇ يەردە يامغۇرنى كۆرسىتىدۇ، چۈنكى يامغۇر رىزىقنىڭ سەۋەبىدۇر.
• تَصْرِيفِ الرِّيَاحِ: شاماللارنى تۈرلۈك يۆنىلىشلەرگە ۋە ھالەتلەرگە ئۆزگەرتىش، يەنى شاماللارنىڭ ھەر خىل يۆنىلىشتىن ۋە ھەر خىل شەكىلدە كېلىشى.
• آيَاتٌ: ئالامەتلەر، دەلىللەر، پەرۋەردىگارنىڭ قۇدرىتىنى كۆرسىتىدىغان نىشانلار.
• يَعْقِلُونَ: ئەقىل ئىشلىتىدۇ، چۈشىنىدۇ، تەپەككۇر قىلىدۇ.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەتتە ئاللاھ تائالا ئىنسانلارغا ئۆزىنىڭ قۇدرىتى ۋە بىرلىكىنى كۆرسىتىدىغان بىر قانچە مۇھىم ئالامەتلەرنى بايان قىلىدۇ. كېچە بىلەن كۈندۈزنىڭ ئالمىشىپ تۇرۇشى، بىرىنىڭ ئورنىغا يەنە بىرىنىڭ كېلىشى، يورۇقلۇق بىلەن قاراڭغۇلۇقنىڭ ئالمىشىشى — بۇلارنىڭ ھەممىسى ئاللاھنىڭ ئىنتايىن مۇكەممەل تەدبىرى ۋە ھېكمىتىنى كۆرسىتىدۇ. ئاللاھ ئاسماندىن يامغۇر ياغدۇرۇپ، ئۇنىڭ بىلەن قۇرۇپ كەتكەن، ھېچقانداق ئۆسۈملۈك ئۈنمەيدىغان ئۆلۈك زېمىننى تىرىلدۈرىدۇ، يەنى يامغۇر ئارقىلىق زېمىندا ھەر خىل ئۆسۈملۈكلەر ۋە زىرائەتلەر ئۈنىدۇ، زېمىن جانلىنىدۇ. شۇنداقلا شاماللارنىڭ ھەر خىل يۆنىلىشلەردىن ۋە ھەر خىل ھالەتلەردە كېلىشى — بەزىدە شەرقىي، بەزىدە غەربىي، بەزىدە جەنۇبىي، بەزىدە شىمالىي تەرەپتىن كېلىشى، بەزىدە ئاستا، بەزىدە تېز بولۇشى — بۇلارنىڭ ھەممىسى ئىنسانلارنىڭ مەنپەئىتى ئۈچۈن بولغان ئاللاھنىڭ رەھمىتى ۋە قۇدرىتىنىڭ ئالامەتلىرىدۇر. بۇ ئالامەتلەر ئەقىل ئىشلىتىپ، تەپەككۇر قىلىدىغان، چۈشىنىدىغان قەۋم ئۈچۈن ئاللاھنىڭ بىرلىكىگە، قۇدرىتىنىڭ چەكسىزلىكىگە ۋە ئۆلگەندىن كېيىن قايتا تىرىلىشنىڭ مۇمكىنلىكىگە دەلىللەردۇر. ئەقىل ئىشلىتىپ، بۇ ئالامەتلەر ئۈستىدە تەپەككۇر قىلغان كىشى ئاللاھنىڭ بارلىقىنى، بىرلىكىنى ۋە ھەممە نەرسىگە قادىر ئىكەنلىكىنى چۈشىنىپ، ئىمان كەلتۈرىدۇ. بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئاللاھنىڭ قۇدرىتى ۋە ھېكمىتى ھەر قايسى تەرەپتە ئاشكارا كۆرۈنۈپ تۇرىدۇ، پەقەت ئەقىل ئىشلىتىپ، كۆزىنى ئاچقان كىشىلا بۇلارنى كۆرۈپ، ئاللاھقا ئىمان كەلتۈرەلەيدۇ. ئاللاھ بىزنى ئەقىل ئىشلىتىپ، ئۇنىڭ ئالامەتلىرى ئۈستىدە تەپەككۇر قىلىدىغان ۋە ئۇنىڭغا شۈكۈر قىلىدىغان بەندىلەردىن قىلغاي.