Casiyə surəsi — Ayə 5

Sözlərin izahı:

• وَاخْتِلَافِ: "İxtilaf" — bir-birini əvəz etmək, növbələşmək, dəyişmək deməkdir.
• رِزْقٍ: Burada "rizq" — yağış mənasındadır, çünki yağış ruzinin (rəzqin) əsas səbəbidir.
• تَصْرِيفِ الرِّيَاحِ: Küləkləri müxtəlif istiqamətlərə yönəltmək, onları müxtəlif hallarda və istiqamətlərdə göndərmək deməkdir.
• آيَاتٌ: Dəlillər, əlamətlər, işarələr.
• يَعْقِلُونَ: Düşünənlər, ağıl sahibləri, anlayanlar.

Ayənin təfsiri:

Bu ayədə Uca Allah bizə Öz qüdrətinin və vəhdaniyyətinin (birliyinin) açıq-aydın dəlillərini göstərir. Gecə ilə gündüzün bir-birini əvəz etməsi — qaranlığın işığa, işığın qaranlığa çevrilməsi — Allahın qüdrətinin əlamətidir. Bu nizamlı növbələşmə təsadüfi deyil; hər şey Ölçüb-biçən, hikmət sahibi olan Rəbbimizin iradəsi ilə baş verir.

Sonra Allah göydən yağış endirir və onu "rizq" — ruzi adlandırır. Çünki yağış yer üzünə bərəkət gətirir, torpağı dirildir. Quraq, quru, ölü torpaq yağışla canlanır, bitkilər, məhsullar bitir, canlılar ruzilənir. Bu, Allahın ölüləri diriltməyə qadir olduğunun bariz nümunəsidir. Necə ki, quru torpaq yağışla dirilirsə, insanlar da qiyamət günü yenidən dirildiləcəklər.

Küləklərin müxtəlif istiqamətlərdən əsməsi, onların faydalı şəkildə yönləndirilməsi də Allahın sonsuz hikmətini göstərir. Küləklər buludları daşıyır, tozlanmanı təmin edir, istiliyi və sərinliyi yayır — hamısı insanların mənfəəti üçündür.

Bütün bu əlamətlər — gecə-gündüzün növbələşməsi, yağışın endirilməsi, torpağın dirilməsi, küləklərin yönləndirilməsi — düşünən, ağıl sahibi olan bir qövm üçün açıq dəlillərdir. Bu dəlillər insanı Allahın birliyinə, qüdrətinə və axirət gününə iman gətirməyə yönəldir.

Ey insan! Bir düşün: gecəni gündüzə çevirən, quru torpağa həyat verən, küləkləri sənin xeyrinə yönəldən kimdir? Bütün bunlar təsadüf nəticəsində ola bilərmi? Əlbəttə ki, yox! Bunların hamısı tək olan, hər şeyə qadir olan Allahın əsəridir. O Allah ki, səni yaradıb, sənə ruzi verir və səni yenidən diriltməyə qadirdir.

Gəl, bu dəlilləri dərk et, ağlını işlət və Rəbbini tanı! Çünki bu əlamətlər məhz sənin üçün — düşünən və anlayan insanlar üçün göstərilmişdir. İman gətir ki, dünya və axirət səadətinə nail olasan.