Аль-Ахкаф сүрәсе — Аять 4

Сүзләрнең мәгънәләре:

• أَرَأَيْتُمْ – әйтегезче, күрәсезме?
• تَدْعُونَ – сез чакырасыз, ягъни гыйбадәт кыласыз.
• شِرْكٌ – өлеш, тиңдәшлек.
• أَثَارَةٍ – калдык, элеккеләрдән калган белем эзе.

Аять тәфсире:

Әй, Мухәммәд галәйһиссәләм! Син бу мөшрикләргә әйт: "Әйтегезче, сез Аллаһны калдырып гыйбадәт кылган сыннар һәм потлар турында – алар җирдә нәрсә яраткан? Миңа күрсәтегезче! Әллә аларның күкләрне булдыруда Аллаһ белән уртак өлешләре бармы? Әгәр дә сез үз дәгъвагызда дөрес булсагыз, Аллаһыдан иңгән китап китерегез – бу Коръәннән элек иңгән китапны, яки элекке галимнәрдән калган белем эзен китерегез, шул вакытта сезнең сүзләрегезнең хаклыгы ачыкланыр иде".

Бу аятьтә Аллаһы Тәгалә мөшрикләрнең акылсызлыгын һәм хаксызлыгын фаш итә. Алар гыйбадәт кылган нәрсәләре – таштан, агачтан ясалган сыннар – алар бернинди дә файда китерә алмыйлар, бернинди дә зарарны кире кайтара алмыйлар. Алар җирдә бернәрсә дә яратмаганнар, күкләрне булдыруда да катнашмаганнар. Шуңа күрә аларны гыйбадәт кылу – бөтенләй нигезсез эш. Әгәр мөшрикләр үз дәгъваларында дөрес булсалар, аларга моны раслый торган китап яки элеккеге пәйгамбәрләрдән калган белем китерергә кирәк иде. Ләкин алар моны эшли алмыйлар, чөнки аларның гыйбадәте бары тик наданлыкка һәм имамнарына иярүгә генә нигезләнгән.

Аятьтән алынган файдалар:

1. Дәлил һәм бәхәс алып баруда акыллылык һәм ачык дәлилләр кирәклеге – мөшрикләргә каршы иң көчле дәлил – аларның сыннарының бернәрсә дә яратмавы.
2. Гыйбадәт кылу – бары тик Аллаһыга гына хас булырга тиеш, чөнки Ул – бар нәрсәне Яратучы, ә башкалар – Аның мәхлуклары.
3. Дин мәсьәләләрендә дәлилсез сүз сөйләү – ялган һәм нигезсез эш, чын дин һәрвакыт ачык дәлилләргә нигезләнә.
4. Коръән – Аллаһыдан иңгән соңгы китап, ул үзеннән элеккеге китапларны раслый һәм аларның иң камил дәвамы булып тора.