احقاف سۈرىسى — ئايەت 4

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• أَرَأَيْتُم: ئېيتىڭلارچى، خەۋەر بېرىڭلارچى (بۇ يەردە سوئال مەنىسىدە بولۇپ، ئەيىبلەش ۋە ئەقىلگە چاقىرىش مەقسىتىدە).
• تَدْعُونَ: چاقىرىسىلەر، ئىبادەت قىلىسىلەر.
• مِن دُونِ اللَّهِ: ئاللاھنى قويۇپ، ئاللاھتىن باشقا.
• شِرْكٌ: شېرىكلىك، ئورتاقلىق، ھەمبەھرىلىك.
• أَثَارَةٍ مِّنْ عِلْمٍ: ئىلگىرىكىلەردىن قالغان ئىلىم قالدۇقى، ياكى ئەسەر قالدۇقى.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى پەيغەمبەر! بۇ مۇشرىكلارغا ئېيتىپ قوي: ئېيتىڭلارچى ماڭا، سىلەر ئاللاھنى قويۇپ ئىبادەت قىلىۋاتقان بۇتلىرىڭلار زېمىندا نېمە ياراتتى؟ بىر تاغنى ياراتتىمۇ؟ بىر دەريانى ياراتتىمۇ؟ ياكى ئۇلارنىڭ ئاسمانلارنى يارىتىشتا ئاللاھ بىلەن ئورتاقلىقى بارمۇ؟ ئەگەر سىلەر بۇ بۇتلارنىڭ ئىبادەتكە لايىق دېگەن دەۋايىڭلاردا راستچىل بولساڭلار، ماڭا قۇرئاندىن ئىلگىرى ئاللاھ تەرىپىدىن چۈشۈرۈلگەن بىر كىتابنى ياكى ئىلگىرىكىلەردىن قالغان بىر ئىلىم قالدۇقىنى كەلتۈرۈپ كۆرسەتسىلەرچۇ!

بۇ ئايەت مۇشرىكلارنىڭ بۇتلارغا چوقۇنۇشىنىڭ ھېچقانداق ئاساسى يوقلۇقىنى، ئۇلارنىڭ دەۋاسىنىڭ پۈتۈنلەي يالغانلىقىنى ئوتتۇرىغا قويىدۇ. ئاللاھ تائالا ئىنسانلارنى ئەقىلگە چاقىرىپ، ئۆزلىرى ئىبادەت قىلىۋاتقان نەرسىلەرنىڭ ھېچقانداق يارىتىش قۇدرىتى يوقلۇقىنى، ھەتتا ئاسمان-زېمىننى يارىتىشتا ئاللاھقا شېرىك بولالمايدىغانلىقىنى ئېنىق بايان قىلىدۇ. ئەگەر ئۇلارنىڭ دەۋاسى راست بولسا، ئۇنداقتا ئاللاھتىن باشقا ئىبادەت قىلىشقا لايىق بىرەر مەخلۇقنىڭ بارلىقىنى ئىسپاتلايدىغان بىرەر كىتاب ياكى ئىلگىرىكى پەيغەمبەرلەردىن قالغان بىرەر ئىلىم ئەسىرىنى كەلتۈرۈشى كېرەك ئىدى. ئەمما ئۇلار بۇنى قىلالمايدۇ، چۈنكى ئۇلارنىڭ دەۋاسى پۈتۈنلەي ئاساسسىز.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ھەقىقىي ئىبادەت پەقەت يالغۇز ئاللاھقا خاس بولۇپ، ئۇنىڭدىن باشقا ھېچقانداق نەرسە ئىبادەتكە لايىق ئەمەس. ئاللاھ تائالا بىزنى ئەقىلىمىزنى ئىشلىتىپ، ھەقىقەتنى تونۇشقا ۋە پەقەت ئۇنىڭغا يېقىنلىشىشقا چاقىرىدۇ. كېلىڭلار، قۇرئان كەرىمنىڭ نۇرى بىلەن قەلبىمىزنى يورۇتۇپ، پەقەت ئاللاھقا ئىبادەت قىلىپ، ئۇنىڭ رازىلىقىنى ئىزدەيلى. ئاللاھ بىزنى ھەقىقىي ئىمان ۋە توغرا يولغا يېتەكلىسۇن.