سوره احقاف — آیه 4

معانی کلمات:

• «أَرَأَيْتُمْ»: به من خبر دهید، بنگرید.
• «تَدْعُونَ»: می‌خوانید، می‌پرستید.
• «شِرْكٌ»: سهم و مشارکتی.
• «أَثَارَةٍ»: باقی‌مانده‌ای از علم و دانش که از گذشتگان نقل شده باشد.

تفسیر آیه:

ای پیامبر! به این مشرکان که از حق رویگردان شده‌اند بگو: «به من خبر دهید از آن معبودهایی که غیر از خدا می‌خوانید و می‌پرستید؛ به من نشان دهید که چه چیزی از زمین را آفریده‌اند؟ آیا کوهی یا رودی یا بخشی از زمین را آنان خلق کرده‌اند؟ یا اینکه آنان را در آفرینش آسمان‌ها با خداوند سهم و مشارکتی است؟ اگر چنین است، پس دلیل و برهان خود را بیاورید. کتابی از جانب خدا که پیش از این قرآن نازل شده باشد و سخن شما را تأیید کند، یا باقی‌مانده‌ای از علم و دانش گذشتگان که بر ادعای شما گواهی دهد، ارائه دهید؛ اگر در ادعای خود راستگویید که این معبودها شایسته عبادت‌اند.»

خداوند متعال در این آیه با بیانی رسا و استدلالی محکم، مشرکان را به چالش می‌کشد و از آنان می‌خواهد که اگر برای معبودان خود سهمی در آفرینش زمین یا آسمان قائل‌اند، دلیل و برهانی بیاورند؛ اما آنان هرگز نمی‌توانند چنین کنند، زیرا این معبودان نه چیزی آفریده‌اند و نه در آفرینش جهان نقشی داشته‌اند.

فواید و پیام‌های آیه:

1. توحید و یکتاپرستی اساس دین است و هرگونه شرک در عبادت، بی‌اساس و بی‌دلیل است؛ چرا که تنها خالق و مدبّر جهان، خداوند یگانه است و هیچ موجودی در آفرینش با او شریک نیست.
2. عبادت و پرستش تنها شایسته کسی است که آفریننده و مالک هستی باشد؛ پس پرستش موجوداتی که هیچ خلقی از آنان نیست، کاری باطل و بی‌معناست.
3. اسلام دین استدلال و منطق است و از پیروان خود می‌خواهد که برای باورهای خود دلیل و برهان بیاورند؛ این نشانه‌ای از تعالی و پویایی این دین الهی است.
4. انسان خردمند هرگز از روی تقلید کورکورانه چیزی را نمی‌پرستد، بلکه با اندیشه و تفکر، خالق حقیقی را می‌یابد و تنها او را عبادت می‌کند.
5. قرآن کریم کتاب هدایت و رحمت است و هیچ کتاب آسمانی دیگری نیست که مانند آن، انسان را به سوی سعادت و کمال رهنمون سازد و ادعاهای باطل مشرکان را باطل گرداند.