محمد سۈرىسى — ئايەت 3

1) مەنىسى چۈشەندۈرۈلىدىغان سۆزلەر:

• ذَٰلِكَ (زەلىكە): بۇ، ئاشۇ.
• الْبَاطِلَ (ئەلباتىل): باتىل، يالغان، ھەقىقەتكە ئۇيغۇن بولمىغان يول — بۇ يەردە شەيتان ۋە ئۇنىڭ يولىنى كۆرسىتىدۇ.
• الْحَقَّ (ئەلھەق): ھەق، ھەقىقەت — بۇ يەردە ئاللاھ تەرىپىدىن كەلگەن قۇرئان ۋە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ يولىنى كۆرسىتىدۇ.
• أَمْثَالَهُمْ (ئەمسالىھۇم): ئۇلارنىڭ مىساللىرى، ئۇلارغا ئوخشاشلارنىڭ ئەھۋالى.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەت ئىمان ئېيتقانلار بىلەن كاپىر بولغانلارنىڭ ئارىسىدىكى پەرقنى ۋە ھەر بىرىنىڭ ئۆز يولىغا قاراپ قانداق ئاقىبەتكە ئېرىشىدىغانلىقىنى بايان قىلىدۇ.

ئاللاھ تەئالا مۇنداق خەۋەر بېرىدۇ: كاپىر بولغان كىشىلەر باتىل يولغا — يەنى شەيتاننىڭ ۋە نەپسى-ھەۋانىڭ يولىغا ئەگەشتى، شۇڭا ئۇلار زىيان ۋە گۇمراھلىققا دۇچار بولدى. ئەمما ئىمان ئېيتقان مۇئمىنلەر بولسا، پەرۋەردىگارى تەرىپىدىن كەلگەن ھەق يولغا — يەنى قۇرئان كەرىم ۋە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ سۈننىتىگە ئەگەشتى، شۇڭا ئۇلار ھىدايەت ۋە نۇرغا ئېرىشتى.

ئۇنداقتا، ئىككى گۇرۇھنىڭ ئاقىبىتىنىڭ پەرقلىق بولۇشى ئۇلارنىڭ تۇتقان يولىنىڭ پەرقلىق بولغانلىقىدىندۇر. كىم باتىلغا ئەگەشسە، باتىل ئۇنى گۇمراھلىققا ئېلىپ بارىدۇ؛ كىم ھەققە ئەگەشسە، ھەق ئۇنى نۇرغا ۋە نىجاتلىققا ئېلىپ بارىدۇ.

ئاخىرىدا ئاللاھ تەئالا: «بىز ئىنسانلارغا ئۇلارنىڭ مىساللىرىنى مۇشۇنداق بايان قىلىمىز» دەيدۇ. يەنى ئاللاھ ھەر بىر گۇرۇھقا ئۆزىگە مۇناسىپ بولغان مىسال ۋە ئەھۋاللارنى كەلتۈرۈپ بېرىدۇ، شۇنداقلا ئۆتكەنكى ئۈممەتلەرنىڭ ئەھۋالىنى بايان قىلىپ، كىشىلەرنىڭ ئىبرەت ئېلىشىنى ۋە توغرا يولنى تاللىشىنى ئۈمىد قىلىدۇ.

3) دەۋەت ۋە نەسىھەت:

ئەي ئىنسانلار! بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئەسكەرتىدۇكى، ھاياتىمىزدا ئىككى يول بار: بىرى — باتىل يولى، يەنە بىرى — ھەق يولى. باتىل يولى ئادەمنى زىيان ۋە پۇشايمانغا ئېلىپ بارىدۇ، ھەق يولى بولسا ئادەمنى پارلاق كەلگۈسى ۋە ئەبەدىي بەختكە ئېلىپ بارىدۇ.

قۇرئان كەرىم بىزگە ئەڭ روشەن ھەقىقەتنى يەتكۈزدى. ئۇنىڭغا قۇلاق سېلىپ، ئەقلىمىزنى ئىشلىتىپ، قەلبىمىزنى ئاچساق، ھەق يولىنى تېخىمۇ ئېنىق كۆرەلەيمىز. ئاللاھ تەئالا بىزگە ئۆتكەنكىلەرنىڭ ئەھۋالىنى مىسال قىلىپ بېرىدۇكى، بىز ئۇلاردىن ئىبرەت ئېلىپ، توغرا يولنى تاللىساق. ھەق يولىغا ئەگەشكەنلەر ھەرگىز زىيان تارتمايدۇ، بەلكى دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە ئۇلۇغ مۇۋەپپەقىيەتكە ئېرىشىدۇ.