Fəth surəsi — Ayə 4

1) Bəzi sözlərin izahı:

• السَّكِينَةَ (səkinə): qəlbə enən rahatlıq, sakitlik, arxayınlıq və mətinlik deməkdir.
• جُنُودُ (cünud): qoşunlar, ordular deməkdir. Burada Allahın qüdrət və qüvvətinin təzahürü nəzərdə tutulur.
• عَلِيمًا (əlim): hər şeyi bilən, hikmət sahibi olan.
• حَكِيمًا (həkim): hər işi yerli-yerində və məqsədəuyğun edən.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayədə Allah-taala Öz mömin bəndələrinə olan böyük lütfünü və qayğısını xatırladır. O, iman gətirənlərin qəlbinə daxili bir rahatlıq, arxayınlıq və mətinlik endirmişdir. Bu, xüsusilə çətin və sınaqlı anlarda — məsələn, Hüdeybiyyə sülhü zamanı — möminlərin qəlbinin sakitləşməsi, qorxu və tərəddüdün aradan qalxması üçün olmuşdur. Onlar əmin oldular ki, Allahın vədinə və Peyğəmbərinin (sallallahu aleyhi və səlləm) xəbərlərinə heç bir şübhə yoxdur.

Bu rahatlıq və mətinliyin məqsədi isə möminlərin imanının daha da artması, yəqinliyinin güclənməsi və təsdiqlərinin çoxalmasıdır. Yəni onlar artıq mövcud olan imanlarına əlavə olaraq daha da dərin bir inam və əminlik qazanırlar. Bu, imanın təkcə sözdə deyil, qəlbdə kök salması və çətinliklər qarşısında sarsılmaması deməkdir.

Sonra Allah buyurur ki, göylərin və yerin bütün qoşunları yalnız Ona məxsusdur. Əgər Allah istəsəydi, bu qoşunlarla dinini qələbə çaldırar, möminlərə kömək edərdi. Lakin O, hikməti ilə imanı sınaqdan keçirir, qəlbləri təmizləyir və bəndələrini tədricən yetişdirir. Allah hər şeyi bilir və hər işi yerli-yerində edir. Onun elmi və hikməti sonsuzdur; heç bir şey Ondan gizli qalmaz və heç bir işi mənasız deyildir.

3) Dəvət və təşviq:

Bu ayə bizə öyrədir ki, iman yalnız dil ilə deyil, qəlbin dərinliyində yaşamalıdır. Allah çətinliklər qarşısında qəlblərə rahatlıq və mətinlik verir ki, biz daha da güclənək. Hər bir mömin bilməlidir ki, göylərin və yerin qoşunları Allahın əlindədir; O, istədiyi vaxt istədiyi kimsəyə kömək edər. Buna görə də heç vaxt ümidsizliyə qapılmamalı, əksinə, hər sınaqda imanımızı artırmağa çalışmalıyıq. Allahın hikmətinə güvənmək, Onun verdiyi rahatlığı qəlbimizdə qorumaq və şükür etmək bizim üçün ən gözəl yoldur. Bu ayə qəlblərə toxunan bir təsəlli, imanı gücləndirən bir mesajdır.