Аль-Худжурат сүрөсү — Аят 2

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ — үнүңөрдү көтөрбөгүлө, б.а. пайгамбардын үнүнөн ашык кылып сүйлөбөгүлө.
• لَا تَجْهَرُوا لَهُ بِالْقَوْلِ — ага кайрылганда үнүңөрдү катуу чыгарбагыла, орой мамиле кылбагыла.
• كَجَهْرِ بَعْضِكُمْ لِبَعْضٍ — бири-бириңерге кайрылгандагыдай эле катуу үн менен кайрылбагыла.
• أَن تَحْبَطَ أَعْمَالُكُمْ — амалдарыңар (соопторуңар) жокко чыгып кетишинен сактангыла.
• وَأَنتُمْ لَا تَشْعُرُونَ — силер сезбей, байкабай калган абалда.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Оо, Аллахка ыйман келтирип, Анын шариятына ээрчиген ыймандуу адамдар! Пайгамбарга (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) болгон мамилеңерде адапты сактагыла. Ал менен сүйлөшкөндө үнүңөрдү анын үнүнөн бийик көтөрбөгүлө, ага орой жана катуу үн менен кайрылбагыла. Бири-бириңерди чакыргандагыдай эле атын атап, «эй Мухаммад, эй Ахмад» деп кайрылбагыла. Тескерисинче, ага урмат-сый көрсөтүп, жумшак үн менен «эй Аллахтын элчиси, эй Аллахтын пайгамбары» деп кайрылгыла. Анткени ага болгон мындай урмат-сыйды сактабоо — адам байкабай калган абалда анын жакшы амалдарынын, соопторунун текке кетишине, жокко чыгышына алып келиши мүмкүн. Бул аят ыймандуу адамдарды Аллахтын элчисине болгон адапты сактоого, аны урматтоого жана ага болгон мамиледе башкаларга окшобой өзгөчө орун берүүгө чакырат.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Бул аят ыймандуу адамдарга пайгамбарга (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) болгон сүйүү жана урмат-сый — ыймандын негизги белгилеринен экенин көрсөтөт. Аны урматтоо аркылуу адам Аллахка болгон сүйүүсүн жана баш ийүүсүн билдирет.
• Ислам — адап жана адеп-ахлак дини. Ал адамдарды бири-бири менен жана өзгөчө Аллахтын элчиси менен болгон мамиледе жумшактыкка, сылыктыкка жана урмат-сыйга чакырат. Бул аят аркылуу биз исламдын коомдогу тартипти, сый-урматты жана жакшы мамилени канчалык баалаарын көрөбүз.
• Аятта айтылган эскертүү — амалдардын текке кетиши — ар бир ыймандуу адамды өз сөзүнө, кылган ишине жана мамилесине этият болууга үндөйт. Бул бизди дайыма ойлонууга, жакшылыкка умтулууга жана жамандыктан сактанууга тарбиялайт.
• Пайгамбарды урматтоо — Аллахты урматтоо. Бул аят бизге пайгамбардын орду канчалык бийик экенин жана ага болгон мамилебиздин ыйманыбызга түздөн-түз таасир этерин түшүндүрөт. Ошондуктан ислам дини бизди улуу инсандарды сыйлоого, алардын жолун ээрчүүгө чакырат.
• Бул аят ошондой эле коомдук мамилелерде да үнүбүздү, сөзүбүздү жөнгө салууга, башкаларга орой мамиле кылбоого үйрөтөт. Ислам — бул жеке гана эмес, коомдук жакшылыкты да камтыган дин. Ар бир мусулман өзүнүн жүрүм-туруму менен исламдын сулуулугун көрсөтүүгө милдеттүү.
• Ошондуктан, бул аят бизди исламдын адап-ахлак духуна тереңирээк сүңгүп, пайгамбардын жолун ээрчип, жакшылыкка чакырып, жамандыктан кайтарууга, ошону менен бирге Аллахтын ыраазылыгына жетүүгө умтулууга шыктандырат.