سوره ق — آیه 13

معانی کلمات:

• عاد: قوم هود علیه‌السلام که به خاطر سرکشی و طغیان عذاب الهی بر آنان نازل شد.
• فرعون: پادشاه ستمگر مصر در زمان موسی علیه‌السلام که همراه با قومش کفر ورزید.
• إخوان لوط: قوم لوط علیه‌السلام که به دلیل اعمال زشت و انحراف جنسی به عذاب گرفتار شدند. واژه «اخوان» به معنای برادران نسبی نیست، بلکه به دلیل هم‌پیمانی و هم‌عصری با لوط به کار رفته است.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در ادامه آیات پیشین که به تکذیب مشرکان قریش اشاره داشت، یادآور می‌شود که پیش از این‌ها نیز اقوام بسیاری پیامبران خود را دروغگو شمردند و به عذاب الهی دچار شدند. از جمله این اقوام، عاد (قوم هود) بودند که با قدرت و ثروت فراوان، دعوت پیامبرشان را نپذیرفتند و با باد صرصر نابود شدند. فرعون و فرعونیان نیز که در برابر موسی علیه‌السلام ایستادند و ادعای الوهیت کردند، در دریا غرق گشتند. همچنین قوم لوط که به سبب عمل شنیع همجنس‌بازی و نافرمانی از فرمان‌های الهی، با باران سنگ و واژگون شدن شهرهایشان هلاک شدند. این ذکرها برای آن است که مشرکان قریش عبرت بگیرند و بدانند که سنت خداوند در نابودی تکذیب‌کنندگان تغییرناپذیر است و هیچ قدرت و جمعیتی نمی‌تواند از عذاب او جلوگیری کند.

فواید و پیام‌ها:

• داستان اقوام پیشین نشان می‌دهد که سنت الهی در همه زمان‌ها یکسان است؛ هر که پیامبران را تکذیب کند و در گناه اصرار ورزد، سرنوشتی جز نابودی ندارد. این هشدار برای انسان‌های امروز نیز پندآموز است.
• ذکر این اقوام در قرآن، دعوتی به تفکر در تاریخ است تا انسان‌ها از سرنوشت شوم ظالمان عبرت بگیرند و به راه حق بازگردند.
• آیه نشان می‌دهد که عذاب الهی مخصوص قوم خاصی نبوده و هر جامعه‌ای که از فرمان خدا سرپیچی کند، گرفتار خشم او خواهد شد؛ بنابراین مسلمانان باید همواره به طاعت و بندگی روی آورند و از تکبر و طغیان بپرهیزند.
• این آیات مایه امیدواری مؤمنان است که خداوند هرگز ستمگران را بی‌کیفر نمی‌گذارد و وعده نصرت برای مؤمنان صابر، حتمی است.