سوره ق — آیه 12

معانی کلمات:

• الرَّسّ: به معنای چاه یا بئر است. برخی مفسران گفتهاند این چاه بسیار عمیق و وسیعی بوده که قومی به نام «اصحاب الرس» در کنار آن زندگی میکردند.
• ثَمود: نام قوم حضرت صالح علیهالسلام است که در منطقه حجر (میان حجاز و شام) سکونت داشتند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوسلم و مشرکان قریش یادآوری میکند که پیش از این مشرکان، اقوام بسیاری بودند که پیامبران خود را تکذیب کردند و به انکار رسالت آنان پرداختند. از جمله این اقوام، قوم نوح علیهالسلام بودند که حضرت نوح را دروغگو خواندند و سالها در برابر دعوت او ایستادگی کردند. همچنین «اصحاب الرس» که گروهی بودند که در کنار چاهی بزرگ و عمیق زندگی میکردند و پیامبر خود را تکذیب نمودند و سرانجام به عذاب الهی گرفتار شدند. قوم ثمود نیز که همان قوم حضرت صالح علیهالسلام بودند، با وجود معجزات فراوان، پیامبر خود را دروغگو شمردند و ناقه الهی را کشتند و به عذاب سخت دچار شدند. این ذکر از اقوام پیشین، هشداری است برای قریش که اگر همچنان بر تکذیب خود باقی بمانند، سرنوشتی همانند آنان خواهند داشت.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه نشان میدهد که سنت الهی در طول تاریخ بر این بوده که هر قومی پیامبران خود را تکذیب کند، اما خداوند نیز همواره آنان را به عذاب گرفتار ساخته است. پس هیچ قومی از عذاب الهی در امان نیست.
• یادآوری سرنوشت اقوام پیشین، عبرتی بزرگ برای انسانهاست تا از راههای نادرست و تکذیب حق بازگردند و به دعوت پیامبران پاسخ مثبت دهند.
• این آیه دلگرمی برای مؤمنان است که در برابر تکذیب و آزار دشمنان، صبور باشند و بدانند که پیروزی نهایی از آنِ حق است و عاقبت کافران، نابودی و عذاب خواهد بود.
• قرآن کریم با بیان این داستانها، راه هدایت را برای بشر روشن کرده است تا با پند گرفتن از گذشتگان، در مسیر ایمان و تقوا گام بردارند و از عذاب اخروی و دنیوی در امان بمانند.