سوره ق — آیه 14

معانی کلمات:

• أَصْحَابُ الْأَيْكَةِ: قوم شعیب علیه‌السلام؛ «ایکة» به معنای بیشه و درختستان انبوه است.
• تُبَّع: نام پادشاه یمن از قوم حِمْیَر که مردمش پیامبران را تکذیب کردند.
• وَعِیدِ: عذاب و کیفر تهدیدآمیزی که خداوند برای کافران مقرر کرده است.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در ادامه سخن از امت‌های پیشین، به دو گروه دیگر اشاره می‌کند: «اصحاب ایکه» یعنی قوم شعیب که در بیشه‌ها و مناطق پر درخت سکونت داشتند و به سبب کفر و کم‌فروشی، عذاب الهی آنان را فروگرفت؛ و «قوم تُبَّع» که پادشاه یمن بود و مردمش نیز پیامبران را دروغگو شمردند. خداوند در این آیه، قوم تُبَّع را نکوهش می‌کند، اما خودِ تُبَّع را ستوده و او را مؤمن معرفی می‌نماید. سپس می‌فرماید: همه این اقوام که نام برده شدند — از قوم نوح، اصحاب رسّ، ثمود، عاد، فرعون، قوم لوط، اصحاب ایکه و قوم تُبَّع — رسالت پیامبران را تکذیب کردند و در نتیجه، وعده عذاب الهی بر آنان محقق و قطعی شد و کیفر وعده‌داده‌شده بر آنان نازل گردید. این بیان، هم تسلیتی برای پیامبر اسلام صلی‌الله‌علیه‌وسلم است که در برابر تکذیب قوم خود شکیبا باشد و هم هشداری برای مشرکان قریش که سرنوشتی همچون امت‌های پیشین خواهند داشت.

فواید و پیام‌های آیه:

1. سنّت الهی در تاریخ: تکذیب پیامبران، همواره عذاب الهی را به دنبال داشته است؛ پس بشر باید از سرنوشت ملت‌های پیشین عبرت بگیرد و راه حق را بپذیرد.
2. عدالت و حکمت خداوند: خداوند هرگز قومی را بدون اتمام حجت عذاب نمی‌کند؛ بلکه نخست پیامبران را می‌فرستد و پس از تکذیب آنان، عذاب را نازل می‌کند. این نشانه عدل و حکمت اوست.
3. تسلیت برای مومنان: پیامبر اسلام و پیروانش با دانستن این سنت الهی، در برابر آزار و تکذیب مشرکان صبور می‌شوند و می‌دانند که پیروزی نهایی از آنِ حق است.
4. اهمیت ایمان فردی: در میان قوم تُبَّع، خودِ او مؤمن بود و خداوند او را ستود؛ این می‌آموزد که هر کس در هر جامعه‌ای، حتی در میان کافران، می‌تواند ایمان خود را حفظ کند و مورد رحمت الهی قرار گیرد.
5. تهدید برای معاندان: مشرکان قریش و هر کس که پیامبران را تکذیب کند، باید بداند که وعده عذاب الهی حتمی است و هیچ قدرتی نمی‌تواند آن را دفع کند.