Qof surasi — Oyat 16

Kalimalarning ma'nolari:

• تُوَسْوِسُ: yashirincha yuragiga soladi, ichida gapiradi, xayolidan o'tkazadi.
• حَبْلِ الْوَرِيدِ: bo'yindagi tomir (vena), ya'ni yurakka bog'langan va qon oqadigan tomir.

Tafsir:

Qasamki, Biz insonni yaratdik va uning nafsi (ichki dunyosi) o'ziga yashirincha nimalarni vasvasa qilayotganini, qanday xayol va o'ylarni kechirayotganini to'liq bilamiz. Biz unga shunchalik yaqinmizki, hatto uning bo'ynidagi tomiridan ham yaqinroqmiz. Bu yaqinlik fazoviy yoki jismoniy yaqinlik emas, balki ilmiy va qamrab olish jihatidan yaqinlikdir. Ya'ni, Alloh taolo bandasining barcha ichki kechinmalarini, yashirin niyatlarini, hatto yuragidan o'tadigan eng mayda xayollarni ham to'liq biladi va ular Undan hech qachon yashirin emas. Bu bilan Alloh taolo insonning barcha ishlarini, yaxshiyu yomonini, ochiq-oshkora va yashirin amallarini to'liq hisobga olishini va har bir narsaga guvoh ekanligini bildirmoqda.

Foydalar:

• Bu oyat mo'min uchun eng katta ma'naviy tarbiya manbaidir. Chunki inson qachonki Allohning o'ziga tomiridan ham yaqin ekanini, yuragidagi eng yashirin o'ylarini ham bilishini anglasa, gunoh qilishdan, yomon xayollardan saqlanadi.
• Bu oyat insonni ichki dunyosini poklashga, yaxshi niyat va ezgu o'ylarni ko'paytirishga undaydi. Chunki Alloh nafaqat tashqi amallarni, balki ichki niyat va xayollarni ham biladi.
• Bu oyatda Allohning ilmi har narsani qamrab olgani va Uning bandasiga bo'lgan rahm-shafqati namoyon bo'ladi. Alloh bandasini hech qachon yolg'iz qoldirmaydi, balki doimo uning yonida, uning ahvolini biluvchidir.
• Bu oyat insonga Allohdan uyalish hissini uyg'otadi. Agar inson Allohning doimo ko'rib turishini va yuragidagi sirlarni bilishini his qilsa, gunoh qilishdan hayo qiladi va to'g'ri yo'ldan yurishga harakat qiladi.