Zariyat surəsi — Ayə 20

1) Bəzi sözlərin izahı:

• آيَاتٌ (ayət): Nişanələr, dəlillər, işarələr. Tək forması "ayə"dir. Burada Allahın qüdrətinə və vahidliyinə dəlalət edən əlamətlər nəzərdə tutulur.
• الْأَرْضِ (yer): Üzərində yaşadığımız torpaq, yer kürəsi.
• لِّلْمُوقِنِينَ (möminlər üçün / yəqin edənlər üçün): "Mömin" sözü "yəqin" kökündən gəlir. Yəqin, şübhəsiz və qəti şəkildə inanmaq deməkdir. Yəni, heç bir şübhə duymadan, qəlbi tam rahatlıqla haqqı qəbul edən insanlar üçün.

2) Ayənin təfsiri:

Allah-təala bu ayədə buyurur ki, yer üzü, onun hər bir guşəsi, hər bir varlığı, insanın gözü önündə açıq-aydın dəlillərlə doludur. Bu dəlillər, Allahın varlığına, birliyinə və sonsuz qüdrətinə şahidlik edir. Lakin bu dəlillərdən faydalanmaq, onları görüb dərk etmək üçün insanın qəlbində yəqin olmalıdır. Yəni, haqqı axtaran, öyrənməyə açıq olan və şübhədən uzaq bir iman sahibi olmalıdır.

Gəlin ətrafımıza bir nəzər salaq: Uca dağlar, sonsuz dənizlər, axan çaylar, müxtəlif ağaclar, rəngarəng bitkilər, hər biri bir başqa aləmdən xəbər verən heyvanlar... Bütün bunlar təsadüfən yaranmayıb. Hər birinin özünəməxsus quruluşu, faydası və gözəlliyi var. Bu möhtəşəm nizam və tarazlıq, onu yaradan bir Uca Yaradanın – Allahın varlığına ən böyük sübutdur.

Bu ayə bizə xatırladır ki, iman sadəcə sözdə qalmamalı, düşüncə və şüur səviyyəsinə yüksəlməlidir. Yer üzündəki hər bir varlıq, əslində, Allahın qüdrətini və birliyini elan edən bir dildir. Kim ki, qəlbi yəqinlə dolu olaraq bu dəlillərə baxar, o, hər addımda Allahın varlığını və birliyini daha dərindən hiss edər.

Ey insan! Sən də bu ayələri oxuyan, düşünən və qəlbini yəqin nuru ilə işıqlandıranlardan ol. Unutma ki, yer üzü sənin üçün bir dərs kitabıdır. Hər daş, hər yarpaq, hər damla su, sənə Yaradanını tanıdan bir nişanədir. Gəl, bu nişanələri gör, düşün və Allaha şükr et. Çünki O, səni yaradan, sənə yer üzünü və ondakı bütün nemətləri əta edəndir.