سوره رحمن — آیه 30

معانی کلمات:

• آلاء: نعمتها، جمع «أَلْی» یا «أَلاء» به معنای نعمتهای فراوان و آشکار.
• تُکَذِّبانِ: تکذیب میکنید، انکار میکنید (خطاب به دو گروه جن و انس).

تفسیر آیه:

ای پرسش توبیخی و شگفتانگیز از سوی پروردگار به دو گروه جن و انس است: «پس به کدامیک از نعمتهای پروردگارتان تکذیب و انکار میورزید؟» این آیه در حقیقت خطابی است به تمامی جن و انس که در برابر انبوه نعمتهای الهی قرار گرفتهاند؛ نعمتهایی که در آیات پیشین و پسین این سوره به آنها اشاره شده است، مانند آفرینش آسمانها و زمین، خورشید و ماه، باران و گیاهان، و نعمتهای بزرگتر همچون هدایت و رحمت. این پرسش، نه برای طلب اطلاع، بلکه برای بیدار کردن وجدان و شرمنده ساختن مخاطب است تا انسان و جن در برابر این همه احسان، به عجز و ناتوانی خود اعتراف کنند و زبان به شکر و سپاس بگشایند. تکرار این آیه در سوره رحمن، نشانه اهمیت آن و تأکید بر نعمتهای بیشمار الهی است که هرگز قابل شمارش نیستند.

فواید و پیامهای آیه:

• نعمتهای خداوند آنقدر فراوان و متنوع است که بشر و جن هرگز توانایی شمردن آنها را ندارند؛ بنابراین سزاوار است به جای انکار، پیوسته شکرگزار باشند.
• این آیه انسان را به خودآگاهی دعوت میکند تا در برابر هر نعمتی، از خود بپرسد آیا آن را انکار کرده یا سپاس گفته است.
• یادآوری نعمتهای الهی، محبت خدا را در دل زنده میکند و انسان را به اطاعت و بندگی نزدیکتر میسازد؛ چرا که دل با یاد احسان، نرم و شاکر میشود.
• این پرسش قرآنی، پاسخی جز اعتراف به ناتوانی و اقرار به نعمتهای بیپایان ندارد و همین امر، ایمان را در دل تقویت میکند و انسان را از کفران و ناسپاسی بازمیدارد.