Аль-Вакиа сүресі — Аят 20

1. Сөздердің мағынасы:

• وَفَاكِهَةٍ — жемістер, жеміс-жидектер.
• مِمَّا — «сол нәрседен» деген мағынадағы қосымша.
• يَتَخَيَّرُونَ — «өздері таңдап алатын», «қалағанын таңдайтын» дегенді білдіреді. Яғни оларға ұсынылатын жемістердің ішінен көңілдері қалағанын, көздері тоқтағанын еркін таңдай алады.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят Жәннаттағы игіліктерді сипаттау барысында келген. Алдыңғы аяттарда Жәннатқа кірген мүміндерге қызмет ететін мәңгі жастар, толып жатқан тостағандар, шараптар мен таза сусындар туралы айтылған. Енді осы аятта сол жастардың мүміндерге ұсынатын тағы бір нығметі — жемістер туралы баяндалады.

Аяттың мағынасы: Жәннаттағы қызметші жігіттер мүміндерге әртүрлі жемістерді алып келіп, оларға ұсынады. Бұл жемістер жай ғана берілмейді, олар өздері қалағанын, көңілдері тартқанын, көздеріне жақсы көрінгенін таңдап алады. Яғни Жәннаттағы жемістердің түрлері соншалықты көп және әр алуан, әр адам өзіне ұнағанын еркін таңдай алады. Бұл — Жәннат игіліктерінің молдығы мен адамның барлық қалауларының орындалатынын көрсететін белгі.

Бұл жерде жемістердің «таңдау» сөзімен сипатталуы — Жәннаттағы нығметтердің дүниедегі жемістерге ұқсамайтынын, олардың дәмі, түрі, хош иісі жағынан ерекше екенін білдіреді. Дүниеде адам бір жемісті жесе, екіншісін қаламауы мүмкін, ал Жәннатта әрқайсысы өз орнында, әрқайсысы ләззат беретіндей болады.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Алланың мүміндерге деген сүйіспеншілігі мен мейірімі: Жәннаттағы нығметтер тек қажеттілікті өтеу үшін емес, адамның көңілін қуанту, қалауын орындау үшін беріледі. Бұл — Алланың пенделеріне деген шексіз жомарттығының көрінісі.
• Жәннат нығметтерінің кемелдігі: Жәннаттағы жемістер адамның таңдауына қарай ұсынылады, яғни ол жерде ешқандай мәжбүрлеу, шектеу жоқ. Бұл дүниедегі өмірдің шектеулерінен айырмашылығын көрсетеді.
• Исламның адам табиғатына сай келуі: Ислам адамның табиғи қалауларын, ләззат алуға деген ұмтылысын жоққа шығармайды, керісінше, оларды адал жолмен, Жәннатта мәңгілікке қанағаттандыруға шақырады. Бұл — дініміздің адамға деген құрметін білдіреді.
• Жақсылыққа құлшыныс: Осындай нығметтерге жету үшін дүниеде салиқалы істер істеу, Алланың әмірлерін орындау керек. Бұл аят мүміндерді Жәннатқа ұмтылуға, жақсылық жасауға ынталандырады.
• Құранның кереметтігі: Құран Жәннатты сипаттағанда адамның жүрегіне жылы тиетін, оны қызықтыратын бейнелерді қолданады. «Өздері таңдайтын жемістер» деген сөз әр адамның жеке қалауын ескеретін, жан-жақты қамтитын сипаттама. Бұл — Құранның адам психологиясын терең түсінетінін көрсетеді.

Осылайша, бұл аят мүміндерді Жәннат игіліктеріне қызықтырып, Алланың жомарттығына сенімдерін нығайтады және дүниеде жақсылық жасауға шақырады.