سوره حدید — آیه 11

معانی کلمات:

• یُقرِضُ: قرض دادن، وام دادن.
• قَرضًا حَسَنًا: وام نیکو؛ یعنی انفاق و بخششی که خالصانه برای رضای خدا باشد و با منّت و آزار همراه نگردد.
• فَیُضاعِفَهُ: پس آن را چند برابر کند و افزایش دهد.
• أجرٌ کریم: پاداشی بزرگوارانه و ارزشمند؛ پاداشی که همراه با رضایت و کرامت پروردگار باشد.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه با بیانى پرمهر و تشویقآمیز، بندگان خود را به انفاق در راه خویش فرا میخواند و میفرماید: کیست آن کس که از مال خود به خداوند قرض نیکویی دهد؟ یعنی مالی را با نیت پاک و قلبی خالص، بدون منت و آزار، در راه رضای او انفاق کند؟ خداوند در برابر این قرض، پاداش او را چندین برابر میکند و آن را برایش افزایش میدهد؛ بهگونهای که هیچ کس جز خداوند اندازه آن را نمیداند. علاوه بر این افزایش و چند برابر شدن، برای او پاداشی بزرگوارانه و ارزشمند نیز هست که همان بهشت و رضایت پروردگار است. این تعبیرِ «قرض دادن به خدا» نشانهای از لطف و کرم الهی است که او با وجود بینیازی مطلق، انفاق بندگان را به منزله قرضی میپذیرد که خود ضامن بازپرداخت چند برابر آن است.

فواید و پیامهای آیه:

• خداوند با تعبیر «قرض دادن به او»، بندگان را به انفاق تشویق میکند و نشان میدهد که او هرگز نعمتهای بندگان را نادیده نمیگیرد و پاداش آن را به بهترین شکل میدهد.
• انفاق باید «حسن» باشد؛ یعنی همراه با اخلاص، دور از منت و آزار، و از مال حلال و پاکیزه انجام شود تا ارزش واقعی داشته باشد.
• پاداش خداوند نهتنها چند برابر است، بلکه «کریم» و همراه با رضایت و کرامت است؛ یعنی پاداشی که هیچ نقص و کاستی ندارد و مایه سربلندی انسان در دنیا و آخرت است.
• این آیه امید را در دل مؤمنان زنده میکند و آنان را به سخاوت و بخشش در راه خدا ترغیب مینماید، چرا که هیچ انفاقی در نزد خداوند از بین نمیرود و او بهترین پاداشدهندگان است.