Аль-Анам сүресі — Аят 150

1. Сөздердің мағынасы:

• قُلْ — айт.
• هَلُمَّ — әкеліңдер, келіңдер (шақыру мәніндегі сөз).
• شُهَدَاءَكُمُ — куәгерлеріңді.
• حَرَّمَ — тыйым салды, харам етті.
• أَهْوَاء — нәпсіқұмарлықтар, әуесқойлықтар.
• يَعْدِلُونَ — теңестіреді, серік қосады.

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ Тағала Пайғамбарымызға (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) мынадай бұйрық береді: «Мүшріктерге айт: егер Аллаһ мына нәрселерді — яғни сендер өздеріңе тыйым салған егін мен малды — шынымен харам етті деп тұжырымдасаңдар, онда соған куәлік беретін куәгерлеріңді әкеліңдер». Олар мұны Аллаһтың бұйрығы деп айтып жүрген болатын. Алайда олардың бұл сөздерінің негізінде ешқандай дәлел жоқ еді, тек өздерінің қалауы мен ата-бабаларының әдет-ғұрпына сүйенген болатын.

Егер олар осы сөздерін растау үшін жалған куәлік берсе, Пайғамбарға олардың куәлігін қабылдамауға, олармен бірге болмауға бұйырылады. Себебі ол — өтірік куәлік, оның негізінде білім жоқ. Сондай-ақ Аллаһ елшісіне өз нәпсілерінің қалауын жүзеге асыратын, Аллаһтың аяттарын өтірікке шығарған адамдардың жолына ермеуге тыйым салынады. Олар Аллаһтың адал еткенін харам етіп, харам еткенін адал етіп, Өздерінің қалауларын дінге айналдырды.

Сонымен қатар аятта ақыретке сенбейтін, оған сай әрекет етпейтін, әрі Раббысына басқаны теңестіріп, серік қосатын адамдарға ермеуге де бұйырылады. Олардың жүректерінде ақыретке деген сенім жоқ, сондықтан олардың істері де, шешімдері де тек дүниелік пайда мен нәпсіқұмарлыққа негізделген. Ал Раббысына серік қосатын адамның жолынан адасудан басқа не күтуге болады?

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Діни үкімдер тек Аллаһтың дәлелімен ғана бекітіледі. Ешкім өз қалауымен немесе әдет-ғұрпымен Аллаһтың адал еткенін харам ете алмайды. Бұл — Исламның әділдік пен ақиқатқа негізделген діні екенін көрсетеді.
• Жалған куәлік пен өтірікке қарсы тұру — иманның белгісі. Ақиқатты білмесе де, адам өз сөзіне жауапты. Ислам бізді әділ болуға, тек шынайы куәлік беруге шақырады.
• Нәпсіқұмарлыққа еруден сақтану — бұл аят бізге өз қалауымызды діннен жоғары қоймауды үйретеді. Ислам — ақыл мен уахиға негізделген жол, ал нәпсіге еру адасушылыққа әкеледі.
• Ақыретке сену — адамды дұрыс әрекетке бастайтын негізгі күш. Ақыретке сенбейтін адам тек дүние үшін өмір сүреді, ал мұсылман әр ісінде Аллаһтың разылығын көздейді.
• Аллаһқа серік қосудан аулақ болу — бұл аят таухидтің маңыздылығын, яғни Аллаһты жалғыз деп білудің қажеттілігін еске салады. Ислам — таза монотеизм діні, ол адамды тек Жаратушыға бағындырады.
• Пайғамбардың (с.ғ.с.) үлгісі — ол әрқашан Аллаһтың бұйрығына бағынды, жалғандыққа қарсы тұрды. Біз де оның жолын ұстанып, ақиқат пен әділдікке ұмтылуымыз керек.

Осы аят арқылы Исламның ақиқатқа, әділдікке және таза сенімге негізделген дін екенін көреміз. Ол адамды нәпсіқұмарлықтан, жалғандықтан және адасушылықтан сақтайды.