سوره انعام — آیه 50

معانی کلمات:

• خزائن الله: گنجینه‌های رزق و تدبیر امور.
• غیب: آنچه از حس و علم بشر پنهان است.
• ملک: فرشته.
• أعمی: کور (در اینجا کنایه از کافرِ نابینا از دیدن حق).
• بصیر: بینا (در اینجا کنایه از مؤمنِ بینا به حق).

تفسیر آیه:

ای پیامبر! به مشرکانی که از تو معجزات پیشنهادی و آگاهی از غیب و تصرف در خزائن الهی را خواستارند، بگو: من هرگز ادعا نمی‌کنم که گنجینه‌های خداوند نزد من است تا هرچه بخواهم از آنها بدهم یا بازدارم، و نمی‌گویم که از غیب آگاهم تا از امور پنهان خبر دهم، و نیز نمی‌گویم که فرشته‌ای هستم که توانایی‌ای فراتر از بشریت دارم. من تنها بنده‌ای هستم که از سوی خداوند برگزیده شده‌ام و جز از آنچه که از طریق وحی به من می‌رسد، پیروی نمی‌کنم و وظیفه‌ای جز ابلاغ رسالت و دعوت به توحید ندارم.

سپس به آنان بگو: آیا کافرِ نابینا که از دیدن آیات الهی و پذیرش حق محروم است، با مؤمنِ بینا که حقیقت را می‌بیند و به آن ایمان می‌آورد، یکسان و برابرند؟ هرگز! پس چرا نمی‌اندیشید و در آیات الهی و نشانه‌های روشن تدبّر نمی‌کنید تا حق را از باطل بازشناسید و به راه راست هدایت شوید؟

فواید و پیام‌های آیه:

1. تواضع پیامبر (صلی الله علیه وسلم): این آیه به ما می‌آموزد که پیامبر اسلام هرگز ادعای ربوبیت یا علم غیب ذاتی نداشت و تنها بنده‌ای مطیع و فرمانبردار وحی الهی بود؛ این تواضع، الگویی برای همه مؤمنان است که در برابر خداوند و دستوراتش فروتن باشند.
2. ردّ شرک و خرافات: با نفی ادعای خزائن الهی و علم غیب از پیامبر، هرگونه باور به قدرت‌های فراطبیعی برای غیر خدا باطل می‌شود و توحید خالصانه تقویت می‌گردد.
3. دعوت به تفکر و تدبّر: قرآن همواره انسان‌ها را به اندیشیدن در آیات آفاقی و انفسی فرا می‌خواند تا با عقل سلیم، حق را از باطل تشخیص دهند؛ این نشانه‌ای از احترام اسلام به خرد و آگاهی است.
4. برابری نبودن مؤمن و کافر: این آیه به ما می‌آموزد که ایمان و کفر هرگز یکسان نیستند و مؤمنِ بینا که در پرتو هدایت الهی گام برمی‌دارد، در مسیر سعادت و رستگاری است، در حالی که کافرِ نابینا در تاریکی جهل و گمراهی سرگردان می‌ماند.
5. آرامش و اطمینان قلبی: وقتی بدانیم پیامبر (صلی الله علیه وسلم) نیز مانند ما بنده‌ای است که تنها به وحی تکیه دارد، در می‌یابیم که راه نجات، پیروی از قرآن و سنت است، نه انتظار معجزات غیرعادی؛ این امر ایمان ما را استوارتر و عمل ما را خالص‌تر می‌سازد.