Аль-Анам сүрөсү — Аят 77

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• بَازِغًا (базиган): жаңы чыгып келе жаткан, көтөрүлүп чыккан деген мааниде.
• أَفَلَ (афала): батып кетти, көздөн кайым болду деген мааниде.
• لَئِن لَّمْ يَهْدِنِي (лаин лам яхдини): эгер Раббим мени туура жолго салбаса деген мааниде.
• الضَّالِّينَ (дааллин): адашкандар, туура жолдон тайгандар деген мааниде.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Ибрахим (алайхис-салам) ай чыгып келе жатканын көргөндө, ага көз чаптырып: "Бул менин Раббим" деди. Бул айткан сөзү анын чын жүрөктөн ишенгени эмес, тескерисинче, өз элине акыйкатты далилдөө жана аларды ойлонтуу үчүн айтылган сөз болчу. Анткени ал айдын да, күндүн да, жылдыздардын да Аллах эмес экенин, алардын баары жаралган нерселер экенин түшүндүргүсү келди.

Ай батып, көздөн кайым болгондо, Ибрахим (алайхис-салам) айдын кудай боло албастыгын дагы бир жолу ачык көрдү. Ошондо ал Раббисине жалбарынып: "Эгер Раббим мени туура жолго салбаса, анда мен адашкандардан болуп калам" деди. Бул сөздөр аркылуу ал өзүнүн Аллахтын жардамына жана туура жол көрсөтүүсүнө муктаж экенин, адам баласы өз алдынча акыйкатты таба албастыгын, баары Аллахтын колунда экенин билдирди.

Бул аят Ибрахим (алайхис-салам)дын акыйкатты издөө жолундагы акылдуу даанышмандыгын, ошондой эле анын чын ыкластан Аллахка баш ийгенин жана Ага болгон муктаждыгын чагылдырат.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Акыйкатты издөө – ыймандын негизи: Ибрахим (алайхис-салам) сыяктуу акыйкатты акыл жана ой жүгүртүү менен издөө ар бир адамдын милдети. Бул аят бизди ойлонууга, жаралган нерселердин сырын түшүнүүгө чакырат.
• Аллахтын жардамысыз туура жол табуу мүмкүн эмес: Адам өзү канчалык акылдуу болсо да, Аллахтын жардамы жана туура жол көрсөтүүсү болмосо, адашуудан сактана албайт. Бул бизди дайыма Аллахтан туура жол суроого үйрөтөт.
• Ыйман – жүрөктүн тынчтыгы: Ибрахим (алайхис-салам) Аллахты таанып, Ага ишенүү менен жүрөгү тынчтыкка жетти. Ыймандуу адам дүйнөнүн бардык сыноолоруна чыдамдуу болот.
• Ислам – бардык пайгамбарлардын дини: Ибрахим (алайхис-салам) да, Мухаммад (саллаллаху алайхи васаллам) да бир эле Аллахка ибадат кылууга чакырган. Ислам – адамзаттын башатынан келе жаткан туура жол.
• Ой жүгүртүү жана далилдөө – дааваттын ыкмасы: Ибрахим (алайхис-салам) өз элин чындыкка жеткирүү үчүн акыл-эс жана далилдерди колдонгон. Бул бизге да акыйкатты жумшактык жана далил менен жеткирүүнү үйрөтөт.
• Аллах – жалгыз Раббибиз: Күн, ай, жылдыздар – баары Аллахтын жаралган бүтүмдөрү. Аларга табынуу эч качан адамды бакытка жеткирбейт. Чыныгы бакыт – жалгыз Аллахка ибадат кылууда.