سوره اعراف — آیه 187

معانی واژگان:

• أَیَّانَ: چه زمانی، کِی.
• مُرْسَاهَا: زمان وقوع و برپایی آن (قیامت).
• لَا یُجَلِّیهَا: آن را آشکار نمیسازد و ظاهر نمیکند.
• ثَقُلَتْ: سنگین و پوشیده شد؛ یعنی علم آن بر اهل آسمانها و زمین پوشیده و دشوار است.
• بَغْتَةً: ناگهانی، بدون هیچ مقدمه و هشدار قبلی.
• حَفِیٌّ عَنْهَا: بسیار جویای آن، کسی که در پرسش از آن اصرار و پافشاری کرده باشد.

تفسیر:

ای پیامبر، کافران و منکرانِ قوم تو از تو دربارهی «ساعت» یعنی قیامت میپرسند که کی و چه زمانی فرا میرسد و برپا میشود؟ این پرسش را از روی عناد و انکار مطرح میکنند، نه از سرِ حقیقتجویی. خداوند به تو فرمان میدهد که در پاسخ بگویی: علم و آگاهی از زمان قیامت تنها نزد پروردگار من است و هیچکس جز او از آن آگاه نیست. اوست که آن را در وقت مقرر خودش آشکار خواهد کرد و هیچ موجودی — نه فرشتهی مقرّبی و نه پیامبر مرسلی — از زمان دقیق آن باخبر نیست. این دانش چنان سنگین و پوشیده است که درک آن بر اهل آسمانها و زمین دشوار و ناممکن است و از حیطهی علم آنان بیرون است. قیامت جز بهصورت ناگهانی و بدون هیچ هشداری به سراغ شما نخواهد آمد.

آنها از تو چنان میپرسند که گویی تو در پی دانستن آن بسیار اصرار ورزیدهای و از زمان آن آگاهی داری. اما تو باید به آنان بگویی: علم قیامت تنها نزد خداست و من نیز مانند دیگران از آن بیخبرم. خداوند این مطلب را برای تأکید دوباره تکرار میکند تا روشن شود که هیچکس — حتی پیامبران — از زمان آن آگاه نیست. اما بیشتر مردم این حقیقت را نمیدانند و گمان میکنند که شاید برخی از انسانها بتوانند از زمان قیامت آگاه شوند؛ در حالی که این علم مخصوص خداوند است و او آن را برای خود برگزیده است.

فواید و درسها:

1. توحید در علم غیب: این آیه به ما میآموزد که علم به زمان قیامت و دیگر امور غیبی تنها در اختیار خداوند است و هیچکس — حتی پیامبران و فرشتگان — از آن آگاه نیست. این امر ایمان ما را به عظمت و دانش بینهایت خداوند تقویت میکند و ما را از هرگونه ادعای دروغین دربارهی دانستن غیب بازمیدارد.
2. آمادگی دائمی: چون قیامت ناگهانی فرا میرسد، مؤمن باید همواره در حال آمادهباش باشد و با توبه، عبادت و انجام کارهای نیک، خود را برای آن روز بزرگ مهیا کند. این آیه ما را از غفلت و سهلانگاری بازمیدارد و به زندگی هدفمند و پرهیزگارانه دعوت میکند.
3. تسلیم در برابر ارادهی الهی: دانستن اینکه زمان قیامت نزد خداست، به ما آرامش میبخشد و ما را از نگرانی بیهوده دربارهی آینده بازمیدارد. ما باید به حکمت خداوند اعتماد کنیم و بدانیم که او هر چیزی را در وقت مناسب خودش آشکار خواهد کرد.
4. پرهیز از سؤالهای بیفایده: این آیه به ما میآموزد که نباید دربارهی اموری که دانستنشان برای ما ممکن و مفید نیست، پرسوجو کنیم و وقت خود را صرف مسائلی کنیم که سودی برای هدایت و سعادت ما ندارند. بهتر است بر آنچه برای رشد ایمان و عمل صالح لازم است تمرکز کنیم.