A'rof surasi — Oyat 74

Kalimalarning ma'nolari:

• خُلَفَاءَ: O‘rinbosarlar, vorislar.
• بَوَّأَكُمْ: Sizlarni joylashtirdi, makon berdi.
• سُهُولِهَا: Yerning tekis va ochiq joylari.
• تَنْحِتُونَ: O‘ymoq, kesib shakl bermoq.
• آلَاءَ: Ne’matlar.
• تَعْثَوْا: Buzg‘unchilik qilmoq, haddan oshmoq (eng og‘ir fasad turi).

Tafsir:

Ey Samud qavmi! Allohning o‘z ne’matlarini eslang: U sizlarni O‘zining halok qilgan Ad qavmidan keyin yer yuzida xalifa (o‘rinbosar) qildi. Ya’ni, ular halok bo‘lgach, sizlarni ularning o‘rniga joylashtirdi va yerga mustahkam o‘rnatdi. U zot sizlarga shunday qudrat va imkoniyat berdiki, tekis yerlarda mustahkam qasrlar qurasiz, tog‘larni o‘yib, ularda ham uylar yasaysiz. Yozda tekislikdagi qasrlarda, qishda esa tog‘lardagi o‘yilgan uylarda yashaysiz. Bas, Allohning bu buyuk ne’matlarini eslang va Unga shukr qiling. Yer yuzida buzuqilik qilib, haddan oshmang — kufr va gunohlar orqali fasad keltirmang. Chunki Alloh sizlarga shuncha ne’mat bergan ekan, Unga itoat va ibodat bilan shukr qilish lozimdir.

Foydalar:

1. Alloh taolo o‘tgan qavmlarni halok qilib, ularning o‘rniga boshqalarni joylashtirishi Uning qudrati va hikmatini ko‘rsatadi. Bu esa insonni Uning buyukligiga iqror bo‘lishga yetaklaydi.
2. Ne’matlarni eslash — shukrning kalitidir. Qachonki inson Allohning ne’matlarini yod etsa, qalbi muhabbat va itoatga to‘ladi.
3. Inson qanchalik kuch-qudratga ega bo‘lmasin, bu Allohning inoyatidir. Shuning uchun bu qudratni Uning yo‘lida ishlatish va gunohdan saqlanish kerak.
4. Yer yuzida buzg‘unchilik qilish — eng yomon amallardan bo‘lib, bu nafaqat jamiyatga, balki insonning o‘ziga ham zarar keltiradi. Islom esa doimo yaxshilik, obod qilish va adolatga chorlaydi.
5. Allohning ne’matlari shunchalik ko‘pki, ularni sanab bo‘lmaydi. Shuning uchun har bir nafasda Unga shukr qilish va Uning buyruqlariga amal qilish — baxt va najot yo‘lidir.