Аль-Анфаль сүрөсү — Аят 75

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• وَالَّذِينَ آمَنُوا مِن بَعْدُ — «Кийин ыйман келтиргендер»: бул жерде мухажирлер менен ансарлардан кийин ыйман келтирген адамдар тууралуу айтылууда.
• هَاجَرُوا — «Хижрат кылышты»: каапыр өлкөдөн Ислам өлкөсүнө көчүп кетишти.
• جَاهَدُوا — «Жихад кылышты»: Аллахтын жолунда күрөшүштү.
• أُولُو الْأَرْحَامِ — «Жакын туугандар»: кан-туугандык байланышы бар адамдар.
• أَوْلَى بِبَعْضٍ — «Бири-бирине жакыныраак (укуктуураак)»: мураскерликте бири-бирине артык укуктуу.
• فِي كِتَابِ اللَّهِ — «Аллахтын Китебинде»: Аллахтын өкүмүндө, Лохул-Махфуздагы жазуусунда.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта мухажирлер менен ансарлардан кийин ыйман келтирген, аларга кошулуп хижрат кылган жана Аллахтын жолунда жихад кылган адамдардын абалын баяндайт. Мындай адамдар — эй, ыймандуулар — силерден болушат: аларга силерге тийиштүү болгон укуктар тийиштүү, силерге жүктөлгөн милдеттер аларга да жүктөлөт. Башкача айтканда, алар да силер сыяктуу эле Ислам жамиятынын толук мүчөлөрү.

Андан соң Аллах Таала мураскерлик маселесиндеги өкүмдү белгилейт: кан-туугандык байланышы бар адамдар Аллахтын өкүмү боюнча бири-бирине мураскерликке жакыныраак укуктуу. Бул өкүм Исламдын алгачкы мезгилинде болгон ыйман жана хижрат аркылуу мураскер болуу жолун жокко чыгарды. Аллах ар бир нерсени Билүүчү, Ага эч нерсе жашыруун эмес. Ал пенделерине эмне пайдалуу экенин билет жана ошого жараша шарият белгилейт.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана Исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Ислам — биримдик дини: Кийин ыйман келтиргендер да, мурункулар да бир үммөттүн мүчөлөрү. Исламга кирген адам эч качан «кийинки» болуп калбайт, тескерисинче, толук укуктуу бир тууган болот. Бул Исламдын кучагынын кеңдигин жана адилеттүүлүгүн көрсөтөт.
• Жакшылыкка умтулуу: Хижрат кылуу жана жихад кылуу — Аллахтын жолундагы улуу аракеттер. Бул аят аркылуу Аллах Таала мындай аракеттерди кылгандарды өзүнүн жакын пенделеринин катарына кошорун билдирет. Демек, ар бир ыймандуу адам Аллахтын ыраазылыгы үчүн жакшылыкка умтулушу керек.
• Туугандык байланыштын маанилүүлүгү: Ислам туугандыкты, кан-туугандык байланышты өтө жогору баалайт. Мураскерлик да ушул принципке негизделген. Бул — үй-бүлөнүн, тууганчылыктын коомдогу ордун бекемдөөчү өкүм.
• Аллахтын илиминин кемчиликсиздиги: «Аллах ар бир нерсени Билүүчү» деген аяттын аягы бизге Аллахтын илиминин чексиздигин, Анын өкүмдөрүнүн даанышмандыгын эскертет. Ал эмне пайдалуу экенин билет жана ошого жараша шарият берет. Бул ыймандуу адамга тынчтык жана ишеним берет.
• Исламдын ийкемдүүлүгү жана акылмандыгы: Исламдын алгачкы мезгилиндеги өкүмдөр акырындык менен өзгөртүлүп, акыркы өкүмгө жеткирилгени Ислам шариятынын акылмандыгын жана адамдардын абалына жараша өкүм кылуусун көрсөтөт. Бул — Исламдын ар дайым адамзаттын жакшылыгын көздөгөнүнүн далили.