Anfol surasi — Oyat 75

Kalimalarning ma'nolari:

• وأولو الأرحام: qarindoshlar, yaqinlar.
• أولى ببعض: bir-biriga merosxo'rlikda haqliroq.
• في كتاب الله: Allohning hukmida, taqdirida.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo keyingi iymon kelgan mo'minlar haqida xabar bermoqda. Avvalgi oyatlarda muhojirlar va ansorlarning fazilatlari zikr qilingan edi. Endi esa, ulardan keyin iymon keltirib, hijrat qilgan va sizlar bilan birga Alloh yo'lida jihod qilgan kishilar ham sizlardandir, ey mo'minlar! Ular uchun sizlar uchun bo'lgan huquqlar bor, sizlarga yuklangan majburiyatlar ularning zimmasida ham bor. Ular ham sizlarning birodarlaringizdir.

So'ngra Alloh taolo meros masalasidagi hukmni bayon qiladi: qarindoshlar bir-birlariga meros olishda boshqa musulmonlardan ko'ra haqliroqdirlar. Bu hukm Allohning Kitobida (Lavhul Mahfuzda) bitilgan. Islomning dastlabki davrida iymon va hijrat asosida merosxo'rlik qilish amalda bo'lgan edi (masalan, muhojirlar va ansorlar o'rtasida birodarlik o'rnatilib, ular bir-birlariga merosxo'r bo'lishgan). Ammo bu oyat bilan o'sha hukm bekor qilinib, meros faqat qarindoshlik (nasab) asosiga qaytarildi.

Alloh taolo har bir narsani biluvchidir. U bandalarining manfaatlarini biladi va shunga mos hukmlarni buyuradi. Uning hukmi mutlaq hikmat va adolatga asoslangandir.

Foydalar:

1. Islomda birlik va birodarlik mustahkamdir. Har bir davrda iymon keltirganlar o'zidan oldingilarning izdoshlari sifatida bir ummat a'zosi hisoblanadilar.
2. Alloh taolo o'z bandalariga mehribondir. U keyingi avlodlarni ham o'z fazli bilan avvalgi solihlarga qo'shib qo'yadi.
3. Islom dini insonlar o'rtasidagi munosabatlarni adolat va hikmat asosida tartibga soladi. Meros masalasidagi hukm ham shu hikmatdan kelib chiqqan.
4. Allohning ilmi hamma narsani qamrab olgan. U bandalarining holatini, ularga nima foydali ekanini biladi va shunga yarasha hukm chiqaradi. Bu mo'minning qalbiga sokinlik bag'ishlaydi.