سوره انفال — آیه 75

## تفسیر آیه ۷۵ سوره انفال

### معانی کلمات:

• أُولُوا الْأَرْحَامِ: صاحبان خویشاوندی و نسبت‌های خانوادگی.
• أَوْلَىٰ بِبَعْضٍ: سزاوارتر نسبت به یکدیگر (در ارث و میراث).

### تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه شریفه، حکم خود را درباره مؤمنانی که پس از مهاجران و انصار نخستین، ایمان آورده و هجرت کرده و در راه خدا جهاد نموده‌اند، بیان می‌فرماید. اینان نیز از زمره مؤمنانند و همان حقوق و تکالیفی را دارند که سایر مؤمنان دارند؛ نه برتری‌ای بر دیگران دارند و نه کمبودی در حقوق آنان است.

سپس خداوند حکم مهمی را بیان می‌کند که در صدر اسلام، میراث بر اساس ایمان و هجرت و پیمان برادری تقسیم می‌شد؛ اما این حکم با این آیه نسخ شد و خداوند مقرر فرمود که خویشاوندان نسبی، سزاوارتر به ارث بردن از یکدیگرند تا دیگران. این حکم در کتاب خدا (لوح محفوظ و حکم قطعی الهی) ثبت شده است.

در پایان آیه، خداوند خود را به علم کامل و فراگیر توصیف می‌کند که به همه چیز آگاه است و می‌داند چه احکامی برای بندگانش شایسته و سودمند است؛ از جمله اینکه ارث را به خویشاوندان اختصاص دهد تا پیوندهای خانوادگی محکم‌تر شود.

### فواید و پیام‌های آیه:

1. وحدت و برادری ایمانی: همه مؤمنان، چه پیشگامان و چه تازه‌واردان، در حقوق و تکالیف برابرند و هیچ‌کس بر دیگری برتری ندارد مگر به تقوا.
2. اهمیت هجرت و جهاد: هجرت از محیط کفر و جهاد در راه خدا، از ارزش‌های والایی است که انسان را در زمره مؤمنان راستین قرار می‌دهد.
3. تحکیم پیوندهای خانوادگی: اسلام به پیوند خویشاوندی اهمیت ویژه‌ای می‌دهد و ارث را مخصوص خویشاوندان قرار داده تا روابط خانوادگی مستحکم و محبت میان آنان پایدار بماند.
4. علم بی‌پایان الهی: خداوند به همه چیز داناست و احکام او بر اساس حکمت و مصلحت بندگان است؛ پس باید با اطمینان کامل از دستورات او پیروی کنیم.
5. نظام‌مندی احکام: خداوند احکام را به تدریج و بر اساس مصلحت‌های زمانی تشریع می‌کند و این نشان‌دهنده حکمت و تدبیر الهی در هدایت بشر است.