Tavba surasi — Oyat 117

Kalimalarning ma'nolari:

• Tavba – Allohning tavbasi: O'z bandasiga rahm qilib, gunohini kechirishi va uni to'atga qaytarishidir.
• Soatatil-'usrah – Qiyinchilik va og'irlik vaqti, ya'ni Tabuk g'azoti paytidagi og'ir sharoit.
• Yaziighu – Og'ishi, haqdan adashishga yaqinlashishi.
• Ra'uf – Juda mehribon, rahm-shafqati keng bo'lgan.

Tafsir:

Alloh taolo o'z Payg'ambari Muhammad (sollallohu alayhi va sallam)ga tavba nasib etdi – ya'ni, munofiqlarga Tabuk g'azotida qolishga ruxsat bergani uchun uni kechirdi va bu ishidan qaytarib, O'z toatiga qaytardi. Shuningdek, Alloh muhojirlar va ansorlardan iborat, Payg'ambarga Tabuk g'azotida, qattiq jazirama issiqda, ozuqa va ot-ulovlar yetishmasligi, dushman esa kuchli bo'lgan og'ir sharoitda ergashgan mo'minlarga ham tavba nasib etdi. Ular bu qiyinchiliklarni boshdan kechirib, ba'zilarining qalblari haqdan og'ib, jangga chiqishdan tormoqchi bo'lgan edi. Alloh ularni bu holatdan qutqarib, qalblarini mustahkamlab, sabr va bardosh berdi, so'ngra ularning tavbasini qabul qildi va O'z rahmati bilan ularni yana ham mustahkamladi. Albatta, Alloh ularga nihoyatda mehribon va rahmli zotdir. Uning ularga bo'lgan rahmati shundan iboratki, ularni tavbaga muvaffaq qildi, tavbalarini qabul etdi va bu tavbada sobit qoldirdi.

Foydalar:

1. Alloh taolo bandalariga nihoyatda mehribon va rahmli ekanini, gunohkor bandalar tavba qilganda ularni kechirishini bilamiz. Bu mo'minlarga umid bag'ishlaydi va ularni tavbaga chorlaydi.
2. Qiyinchilik va og'ir sharoitlarda Alloh yo'lida sabr qilish – buyuk fazilatdir. Tabuk g'azotidagi sahobalar bu bilan bizga o'rnak bo'ldilar.
3. Alloh bandasining qalbiga yaqindir; u qalblarning og'ishini biladi va mo'minlarni haqda sobit qoldiradi. Shuning uchun har bir mo'min Allohdan sabr va mustahkamlik so'rashi lozim.
4. Payg'ambar (sollallohu alayhi va sallam) ham inson bo'lib, ba'zi ishlarda ijtihod qilganlari uchun Alloh ularni tuzatib, kechirgani – bu U zotning boshqa insonlardan ustunligini kamaytirmaydi, balki Allohning U zotga bo'lgan g'amxo'rligini ko'rsatadi.
5. Jamoaviy tavba va birlik – mo'minlarning kuchidir. Alloh muhojirlar va ansorlarni birgalikda zikr qilib, ularning birligini va Alloh yo'lidagi hamjihatligini ulug'lagan.