سوره توبه — آیه 35

معانی کلمات:

• یُحْمَىٰ عَلَیْهَا: آتش بر آن افروخته شود و آن را بسیار داغ کنند.
• فَتُکْوَىٰ: پس داغ و سوزانده شود.
• جِبَاهُهُمْ: پیشانیهای آنان.
• جُنُوبُهُمْ: پهلوهای آنان.
• کَنَزْتُمْ: جمع کردید و حق خدا را در آن نپرداختید (گنج اندوختید).

تفسیر آیه:

ای پیامبر، به آنان که طلا و نقره را جمع میکنند و حقوق واجب آن را نمیپردازند، خبر ده که در روز قیامت، آن اموال در آتش دوزخ افروخته و بسیار داغ میشود. آنگاه با آن سکههای گداخته و داغشده، پیشانیها و پهلوها و پشتهای آنان را داغ میکنند و میسوزانند. این عذاب هولناک در حالی است که به آنان با سرزنش گفته میشود: «این همان چیزی است که برای خود اندوختید و از پرداخت حقوق الهی در آن خودداری کردید؛ پس اکنون عذاب و کیفر همان چیزی را بچشید که پیوسته جمع میکردید و حق خدا را در آن ادا نمیکردید.» این عذاب، سزای کسانی است که مال را وسیلهای برای بخل و محروم کردن دیگران از حقشان قرار دادند و در راه رضای خدا انفاق نکردند.

فواید و پیامهای آیه:

• انفاق، مایهی آرامش و نجات: این آیه به زیبایی نشان میدهد که مال و ثروت، اگر در راه خدا و برای کمک به نیازمندان انفاق شود، نه تنها عذابی در پی ندارد، بلکه مایهی آرامش دل و پاداش عظیم الهی است. اما اگر انسان بندهی مال شود و آن را از حقوق واجب بازدارد، همان مال در قیامت به دشمن او تبدیل میشود.
• آگاهی از حقیقت مال: این آیه به ما میآموزد که مال حقیقی، آن چیزی است که برای آخرت ذخیره شود و در راه رضای خدا مصرف گردد؛ وگرنه ثروتاندوزی بدون پرداخت حقوق الهی، نه تنها سودی ندارد، بلکه وبال گردن انسان خواهد بود.
• ترغیب به زکات و صدقه: با بیان این عذاب دردناک، خداوند بندگانش را به پرداخت زکات و صدقه و کمک به نیازمندان تشویق میکند تا از این عذاب رهایی یابند و در دنیا و آخرت به برکت و رحمت الهی دست یابند.