Sure Tevbe — Ayet 91

Kelime Anlamları:

• الضعفاء: Güçsüzler, yaşlılar, sakatlar ve kadınlar gibi savaşa çıkma imkânı olmayanlar.
• المرضى: Hastalar, bedensel rahatsızlığı sebebiyle cihada katılamayacak durumda olanlar.
• لا يجدون ما ينفقون: Harcayacak bir şey bulamayanlar, yani maddi imkânı olmayan fakirler.
• حرج: Günah, vebal, darlık ve sıkıntı.
• نصحوا لله ورسوله: Allah'a ve Resûlü'ne karşı samimi ve içten olmak, iman ve itaatte ihlaslı davranmak.
• سبيل: Yol, kınama ve cezalandırma yolu.
• المحسنين: İyilik edenler, ihsan sahipleri.

Tefsir:

Bu âyet-i kerîme, Yüce Allah'ın engin rahmetini ve kullarına olan şefkatini gözler önüne seren çok müjdeleyici bir mesajdır. Savaş ve cihad gibi ağır bir sorumluluktan, gerçekten mazereti olan kimseleri muaf tutmuştur. Allah Teâlâ, güçsüz olanları, yaşlıları, hastaları ve cihada çıkacak maddi imkânı bulamayan fakirleri bu yükümlülükten istisna etmiştir. Onların savaşa katılmamalarında hiçbir günah ve vebal yoktur. Ancak bu muafiyetin bir şartı vardır: Kalplerinde Allah'a ve Resûlü'ne karşı samimi bir bağlılık taşımak, imanlarında ihlaslı olmak ve ellerinden geldiğince İslam'ın emirlerine uymaya gayret etmek.

Burada çok önemli bir incelik vardır: Mazeretleri sebebiyle savaşa katılamayan kimselerin, eğer kalplerinde kötü bir niyet taşımadan, sadece güç yetiremedikleri için geri kalmışlarsa, onlar aslında "muhsinler" yani iyilik edenlerdir. Allah Teâlâ, bu ihsan sahibi kullarına kınama ve cezalandırma yolunun kapalı olduğunu bildirmektedir. Çünkü onlar, güçleri yetmediği için geri kalmışlardır; isteyerek ve bahane bularak değil. Bu yüzden Allah onlara azap etmeyecek, aksine bağışlayacak ve merhamet edecektir.

Âyetin sonundaki "Allah Gafûr'dur, Rahîm'dir" ifadesi, müminlere ne büyük bir teselli kaynağıdır! Allah, kullarının kusurlarını bağışlar, onlara merhamet eder ve onları asla zor durumda bırakmaz. Bu, bizlere şunu öğretir: Dinimiz zorluk değil, kolaylık dinidir. Allah kimseye gücünün yetmediği bir şeyi yüklemez. Önemli olan niyetimizin temiz olması, kalbimizin Allah'a bağlı olması ve elimizden geleni yapmaya çalışmamızdır. Geriye kalan her şeyde Allah'ın rahmeti ve affı bizimledir.

Sevgili kardeşlerim! Bu âyet, bizlere umut vermekte ve İslam'ın ne kadar merhametli bir din olduğunu göstermektedir. Siz de eğer bir mazeretiniz sebebiyle bir hayır işine katılamıyorsanız, üzülmeyin. Yeter ki kalbinizde Allah sevgisi ve Resûlü'ne bağlılık bulunsun. Allah, samimi kullarını asla boşa çıkarmaz. Onun rahmeti her şeyi kuşatmıştır. O, iyilik edenleri sever ve onları bağışlar. Öyleyse bizler de her hâlimizde Allah'a sığınmalı, O'na güvenmeli ve ihsan sahibi kullar olmaya gayret etmeliyiz.