Sure Tevbe — Ayet 90

Kelime Anlamları:

• el-Muazzirûn (المُعَذِّرُونَ): Özür bahanesiyle gelenler, gerçek bir mazeretleri olmadığı halde özür görüntüsü vererek savaştan geri kalmak için izin isteyenler.
• el-A'râb (الأَعْرَابِ): Çölde yaşayan bedevî Araplar.
• Kade (قَعَدَ): Oturdu, geri durdu, savaşa katılmayıp evinde kaldı.
• Kezebû (كَذَبُوا): Yalan söylediler, yalanladılar.
• Elîm (أَلِيم): Acı veren, çok şiddetli, ıstırap verici.

Tefsir:

Bu âyet-i kerîme, Tebük Seferi'ne çıkıldığı sırada yaşanan bir durumu bizlere haber vermektedir. Sefer hazırlığı başladığında, Medine çevresinde yaşayan bedevî Araplardan bir grup, Peygamber Efendimiz'e (sallallahu aleyhi ve sellem) gelerek savaşa katılmamak için özür beyan ettiler. Ancak onların bu özürleri gerçek ve geçerli bir mazerete dayanmıyordu; sadece bahane uyduruyorlardı. Güya "mazeretli" görünerek izin istiyorlardı. Hâlbuki kalplerinde iman ve ihlas yoktu; bu davranışlarıyla sadece sorumluluktan kaçıyorlardı.

Diğer taraftan, münafıklar ise hiçbir özür dilemeden, hiçbir açıklama yapmadan, Allah'a ve Resûlü'ne yalan söyleyerek evlerinde oturmayı tercih ettiler. Onlar, iman ettiklerini iddia ettikleri hâlde bu iddialarında yalancıydılar. Çünkü gerçek mümin, Allah'ın emrine ve Resûlü'nün çağrısına koşar; canıyla, malıyla mücadele eder. Bu münafıklar ise savaştan kaçmakla kalmadılar, aynı zamanda Allah'ın vaadini ve Resûlü'nün davetini de yalanlamış oldular.

Âyetin sonunda Rabbimiz, bu iki gruptan küfür üzere olanları şiddetli bir tehditle uyarmaktadır: Onlara dünyada öldürülme, esir düşme gibi acı verici cezalar, âhirette ise ebedî cehennem azabı vardır. Bu, Allah'ın sünnetidir; kim O'na ve Resûlü'ne karşı gelirse, mutlaka karşılığını görecektir.

Ders ve İbret:

Sevgili kardeşlerim! Bu âyet bize çok önemli bir hakikati öğretiyor: Allah katında değerli olan, sadece sözümüz değil, hâlimiz ve amelimizdir. Münafıkların durumu, iman iddiasında bulunup da gereğini yapmayanların hâlinin ne kadar tehlikeli olduğunu gösteriyor. Bizler, Allah'ın dinine hizmet etmekten kaçınmamalı, bahane üretmemeliyiz. Çünkü Allah Teâlâ, samimi kullarını sever ve onları dünyada da âhirette de mükâfatlandırır. Özür dilemek yerine, gayret göstermek; bahaneler üretmek yerine, fedakârlık yapmak müminin şiarıdır. Unutmayalım ki, Allah'ın vaadi haktır ve O, doğrularla beraberdir. Bu dünyada yaptığımız her iyilik, her fedakârlık, âhirette bizim için bir kurtuluş vesilesi olacaktır. Rabbimiz bizleri, münafıkların ve bahanecilerin değil, gerçek müminlerin yolundan ayırmasın.