سوره علق — آیه 9

معانی کلمات:

• أَرَأَيْتَ: آیا دیدی؟ (برای تعجب و شگفتی به کار میرود)
• يَنْهَىٰ: نهی میکند، بازمیدارد

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، با لحنی پرسشی و شگفتانگیز، مخاطب را به تأمل در حال کسی دعوت میکند که از روی طغیان و سرکشی، بندهای را از عبادت و نماز بازمیدارد. این آیه در شأن ابوجهل نازل شده است که پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوسلم) را هنگام نماز خواندن در کنار کعبه تهدید میکرد و او را از ادامه عبادت بازمیداشت.

خداوند با بیان «أَرَأَيْتَ الَّذِي يَنْهَىٰ» میخواهد عظمت و زشتی این عمل را آشکار سازد؛ اینکه چگونه انسانی ناتوان، جرأت میکند بنده صالح خدا را از اقامه نماز و تقرب به پروردگار بازدارد. این پرسش، در حقیقت دعوتی به تفکر درباره این رفتار ناشایست و سرزنش آن است. آیا چنین کسی نمیداند که خداوند همه اعمال او را میبیند و از او بازخواست خواهد کرد؟

فواید و پیامهای آیه:

1. اهمیت نماز: این آیه نشان میدهد که نماز چنان جایگاه والایی دارد که دشمنان اسلام برای جلوگیری از آن تلاش میکردند و این خود گواه بر عظمت این فریضه الهی است.
2. شجاعت در برابر طاغوت: مؤمن باید در برابر تهدید و منع دشمنان، استوار بماند و از عبادت و بندگی خدا دست نکشد.
3. علم خداوند به همه اعمال: هیچ عمل خیر یا شری از دید خداوند پنهان نمیماند و او بر تمام رفتارهای بندگان آگاه است.
4. نومیدی از توطئه دشمنان: هرگز نباید از نقشهها و توطئههای مخالفان هراسید؛ چرا که خداوند حامی و نگهبان بندگان مؤمن خود است و وعده داده است که دینش را یاری کند.