سوره علق — آیه 10

معانی کلمات:

• عَبْدًا: بندهای (منظور حضرت محمد صلیاللهعلیهوسلم است).
• صَلَّىٰ: نماز خواند.

تفسیر آیه:

این بخش از آیه، ادامهی سؤال توبیخی و تعجبآمیز خداوند متعال است که میفرماید: «آیا دیدی آن کسی را که طغیان کرد و بندهای را که به نماز میایستد بازداشت؟» منظور از این بنده، پیامبر اسلام صلیاللهعلیهوسلم است که در برابر پروردگارش به نماز میایستاد و عبادت او را بهجا میآورد. این آیه اشاره به ابوجهل دارد که پیامبر را هنگام نماز خواندن در کنار کعبه تهدید میکرد و او را از این کار بازمیداشت. خداوند با تعبیر «عبد» و نکره آوردن آن، زشتی این کار را بزرگ جلوه میدهد؛ زیرا شأن بنده، عبادت مولای خود است و نهی کردن او از عبادت، زشتترین و ناپسندترین کارهاست. در حقیقت، خداوند با این بیان، هم طغیان ابوجهل را محکوم میکند و هم مقام والای پیامبرش را که بندهای خالص و مطیع است، میستاید.

فواید و پیامهای آیه:

• نماز، عبادتی است که دشمنان اسلام از آن میترسیدند و سعی در جلوگیری از آن داشتند؛ پس مسلمان باید با اهمیت بیشتری به نماز بپردازد و از تهدید دشمنان نهراسد.
• خداوند از بندهی مؤمن خود دفاع میکند و کسی که بندگان صالح او را آزار دهد، سزای سختی در انتظارش است.
• لقب «عبد» برای پیامبر صلیاللهعلیهوسلم، نشانهی افتخار و بالاترین مقام برای بشر است؛ چرا که عبودیت خداوند، مایهی تقرب و سربلندی است.
• این آیه به مسلمانان میآموزد که در برابر زورگویان و طاغوتها، نباید از عبادت و بندگی خدا دست بکشند و باید استقامت ورزند.